# Wady refrakcji oka > **Emmetropia:** stan, w którym promienie świetlne pochodzące z nieskończoności, po przejściu przez układ optyczny oka, skupiają się na siatkówce (oko wolne od wad refrakcji). > **Ametropia:** stan, w którym promienie świetlne pochodzące z nieskończoności nie skupiają się na siatkówce. ## Wprowadzenie Wady refrakcji oka to zaburzenia, w których układ optyczny oka nie skupia obrazu na siatkówce. Najczęstszymi wadami są **miopia (krótkowzroczność)**, **hipermetropia (nadwzroczność)** oraz **astygmatyzm**. Niniejszy materiał omówi pojęcia w przystępny sposób, przedstawi przyczyny, klasyfikację, objawy oraz możliwości korekcji. ## Podstawowe pojęcia i zasady - Promienie świetlne z nieskończoności wpadają do oka i przechodzą przez układ optyczny (rogówka + soczewka). W oku miarowym po załamaniu promienie zbiegają się bezpośrednio na siatkówce. - Jeśli ognisko powstaje przed siatkówką, mamy do czynienia z krótkowzrocznością, jeśli za siatkówką – z dalekowzrocznością. ### Ważne zależności (krótka uwaga z LaTeX) - Zmiana długości osiowej gałki ocznej o $1\ \mathrm{mm}$ odpowiada w przybliżeniu zmianie refrakcji o około $-3.0\ \mathrm{D}$ w przypadku wydłużenia (krótkowzroczność osiowa). ## Miopia (krótkowzroczność) > **Miopia:** sferyczna wada refrakcji, w której ognisko obrazowe oka nieakomodującego znajduje się przed siatkówką. ### Główne cechy - Pacjent widzi ostro z bliska, niewyraźnie z daleka. - Przedmioty wydają się większe niż u emetropa. - Typowy objaw: niewyraźne widzenie na odległość, mrużenie oczu (zmniejszenie źrenicy i redukcja aberracji sferycznej). ### Przyczyny (wg anatomii) 1) Osiowa: oko jest zbyt długie w stosunku do jego mocy łamiącej; wydłużenie o $1\ \mathrm{mm}$ ≈ $-3.0\ \mathrm{D}$. 2) Refrakcyjna: układ optyczny ma zbyt dużą moc łamiącą. - Indeksowa: zwiększony współczynnik załamania światła - Krzywiznowa: bardziej stroma krzywizna rogówki (zmiana promienia krzywizny rogówki o $1\ \mathrm{mm}$ może dać ~ $-6.0\ \mathrm{D}$) - Zmniejszona głębokość komory przedniej zwiększa moc optyczną oka ### Klasyfikacja według dioptrii - Niska: do $-3.0\ \mathrm{D}$ - Umiarkowana: od $-3.0\ \mathrm{D}$ do $-6.0\ \mathrm{D}$ - Wysoka: od $-6.25\ \mathrm{D}$ do $-10.0\ \mathrm{D}$ - Bardzo wysoka: powyżej $-10.0\ \mathrm{D}$ ### Typy ze względu na wiek i progresję - Wrodzona, dziecięca (szkolna), wieku średniego, wieku podeszłego - Progresja: stacjonarna, przejściowo progresywna, trwale progresywna ### Korekcja - Soczewki rozpraszające (minusowe); alternatywnie soczewki kontaktowe lub zabiegi chirurgiczne. Czy wiesz, że widzenie obuoczne zmniejsza objawy krótkowzroczności nocnej, ponieważ pomaga mózgowi lepiej regulować akomodację i orientację? ## Nadwzroczność (dalekowzroczność) > **Nadwzroczność:** sferyczna wada refrakcji, w której ognisko obrazowe oka nieakomodującego znajduje się za siatkówką. ### Główne cechy - Pacjent może mieć trudności z widzeniem zarówno z daleka, jak i z bliska, szczególnie jeśli ma ograniczoną rezerwę akomodacji. - Oko nadwzroczne często kompensuje wadę akomodacją; mniejsze wady mogą pozostać „ukryte”. - Objawy: dolegliwości astenopijne, zmęczenie oczu, ból, czasem jęczmień. ### Przyczyny (wg anatomii) - Osiowa: oko jest krótsze niż normalnie - Refrakcyjna: - Indeksowa: niższy współczynnik załamania światła - Krzywiznowa: spłaszczona krzywizna rogówki (większy promień) - Zmiany długości komory przedniej zmniejszające moc optyczną ### Stopnie według dioptrii (orientacyjnie) - Niska: do $+3.0\ \mathrm{D}$ - Umiarkowana: od $+3.25\ \mathrm{D}$ do $+5.0\ \mathrm{D}$ - Wysoka: powyżej $+5.0\ \mathrm{D}$ ### Pojęcia specjalne - Nadwzroczność utajona: część wady kompensowana stałym napięciem akomodacyjnym (często ~ $1\ \mathrm{D}$ u młodych osób) - Nadwzroczność jawna: mierzalna korekcja plusowa, która zapewnia optymalną ostrość widzenia do dali - Nadwzroczność fakultatywna vs. absolutna: różnica między składową kompensowalną a niekompensowalną ###