Streszczenie Składowiska odpadów

## Wprowadzenie Składowiska odpadów są jedną z najczęściej stosowanych metod gospodarowania odpadami. Są stosunkowo tanie i nie wymagają rozległego sortowania, dlatego stosuje się je do większości odpadów stałych, z wyjątkiem płynów. Niniejszy materiał podsumowuje budowę, eksploatację, procesy zachodzące wewnątrz składowiska, jego zamknięcie i rekultywację oraz wpływ na środowisko. > **Definicja:** Składowisko odpadów to kontrolowane miejsce do składowania odpadów na powierzchni lub w wykopie terenowym, z zastosowaniem środków technicznych mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń. ## Podział składowisk ### Według rodzaju odpadów - **Składowisko odpadów komunalnych** – zwykłe odpady domowe i komunalne. - **Składowisko odpadów niebezpiecznych** – np. osady ściekowe z oczyszczalni ścieków, popioły z elektrowni cieplnych. - **Jednorodzajowe** – nie wolno mieszać z innymi odpadami. - **Wielorodzajowe** – można mieszać różne odpady. ## Budowa składowiska odpadów — podstawowe etapy i wymagania 1. Wymagania: dokumentacja projektowa, uwzględnienie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wszystkie niezbędne pozwolenia. 2. Etapy budowy: 1. **Zdjęcie warstwy humusu** – usunięcie wierzchniej warstwy, grunt jest składowany do późniejszej rekultywacji. 2. **Wykopanie niecki** – często w celu zatrzymania i kontroli wód. 3. **Uszczelnienie dna składowiska** – uszczelnienie mineralne: dwie warstwy po 30 cm iłu lub montmorylonitu, ewentualnie beton syntetyczny. 4. **Folia uszczelniająca** – folia o grubości 1–2 mm (np. PVC) odporna na uszkodzenia chemiczne i mechaniczne, pokryta geowłókniną. 5. **Opony** – służą jako mechaniczna ochrona ułożonej folii (w innym przypadku nie powinny znajdować się na składowisku). 6. **System drenażowy** – perforowane rury ułożone ze spadkiem odprowadzają odcieki składowiskowe do zbiornika. 7. **Warstwa wyselekcjonowanych odpadów** – pierwsza warstwa ochronna układana z uwzględnieniem folii. Niezbędna infrastruktura: - drogi dojazdowe - budynki administracyjne (ważenie pojazdów, prowadzenie ewidencji) - ogrodzenie - zbiornik na wodę, ewentualnie własna oczyszczalnia ścieków (OŚ) dla odcieków składowiskowych ## Eksploatacja składowiska - Składowiska są budowane i eksploatowane etapowo; odpady są deponowane warstwami i w sekcjach (kwaterach). - Odpady są na bieżąco zagęszczane walcami/kompaktorami w celu: - zwiększenia pojemności - zwiększenia wytrzymałości korpusu składowiska - usunięcia powietrza (zmniejszenia ilości tlenu) ## Procesy rozkładu i odcieki składowiskowe - W odpadach zazwyczaj znajduje się $5$–$10\%$ materii organicznej; ulega ona długotrwałemu rozkładowi, w wyniku czego powstają odcieki składowiskowe. ### Rozkład aerobowy - Trwa około $1$ miesiąca w przypadku odpadów zalegających na powierzchni, zanim zostaną przykryte nowymi warstwami. - W obecności tlenu zachodzi utlenianie, przykład (glukoza): $$\ce{C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + E}$$ ### Rozkład anaerobowy i gaz składowiskowy - W warunkach beztlenowych, w zamkniętym środowisku, bakterie anaerobowe rozkładają materię organiczną, w wyniku czego powstaje gaz składowiskowy, który jest zbierany perforowanymi rurami i odpompowywany do stacji gazowej. - Skład gazu składowiskowego (typowo): - metan $\ce{CH4}$ $52$–$72\%$ - dwutlenek węgla $\ce{CO2}$ $25$–$45\%$ - azot $\ce{N2}$ $1$–$3\%$ - pozostałe gazy ~ $1\%$ Warunki powstawania metanu: - materia organiczna, wilgotność minimum $30\%$, warunki anaerobowe, brak substancji toksycznych (antybiotyki), neutralne pH $6{,}5$–$7{,}5$. ## Gospodarowanie odciekami składowiskowymi - Część odcieków składowiskowych jest wykorzystywana do zraszania składowiska w celu zapobiegania pożarom oraz wspierania aktywności bakteryjnej; pozostałą część należy oczyścić w oczyszczalni ścieków lub we własnej oczyszczalni. ## Zamknięcie i rekultywacja - Po zakończeniu ostatniego etapu składowisko zostaje zamknięte i poddane rekultywacji, która składa się z