Streszczenie Otrzewna: Anatomia, narządy i struktury

## Wstęp Otrzewna (peritoneum) jest błoną surowiczą o lśniącej powierzchni, wyściełającą jamę brzuszną i część jamy miednicy. Składa się z dwóch blaszek, które tworzą jamę otrzewnową; jama ta izoluje i chroni narządy wewnętrzne oraz stanowi drogę dla naczyń krwionośnych, nerwów i naczyń chłonnych. > **Definicja:** Peritoneum jest dwuwarstwową błoną surowiczą, pokrywającą powierzchnię ścienną i trzewną jamy brzusznej i jamy miednicy. ## Podstawowe części otrzewnej ### Główne składniki - **Peritoneum parietale** – otrzewna ścienna, pokrywa wewnętrzne ściany jamy brzusznej - **Peritoneum viscerale** – otrzewna trzewna, otacza narządy - **Cavitas peritonealis** – jama otrzewnowa między obiema blaszkami - **Mesenterium** – krezka otrzewnowa, łączy narządy ze ścianą jamy brzusznej - **Radix mesenterii** – korzeń krezki do tylnej ściany jamy brzusznej > **Definicja:** Krezka jest dwuwarstwowym fałdem otrzewnej, przez który przebiegają naczynia krwionośne, nerwy i naczynia chłonne do jelita. ### Funkcje krezek - Utrwalanie narządów w pozycji - Droga dla unaczynienia i unerwienia - Umożliwienie swobodnego ruchu narządów bez tarcia ## Narządy wewnątrzotrzewnowe i ich umocowania Podział według części nadokrężniczej i podokrężniczej: 1) Część nadokrężnicza jamy otrzewnej - **Żołądek (Gaster)** – lig. gastrophrenicum, lig. gastrosplenicum, lig. gastrocolicum, lig. hepatogastricum - **Przełyk (Oesophagus)** – lig. hepatooesophageale - **Śledziona (Splen)** – lig. phrenicosplenicum (lig. splenorenale) - **Wątroba i pęcherzyk żółciowy (Hepar et vesica biliaris)** – lig. falciforme hepatis, ligg. coronaria et triangularia, lig. hepatorenale - **Trzustka (Pancreas)** – tylko ogon (cauda) jest wewnątrzotrzewnowy - **Dwunastnica (Duodenum)** – tylko bańka dwunastnicy (ampulla duodeni) 2) Część podokrężnicza jamy otrzewnej - **Jelito czcze i kręte (Jejunum et ileum)** – mesenterium - **Jelito ślepe i wyrostek robaczkowy (Caecum et appendix vermiformis)** – mesocaecum et mesoappendix - **Okreżnica poprzeczna (Colon transversum)** – mesocolon transversum - **Okreżnica esowata (Colon sigmoideum)** – mesosigmoideum - **Odbytnica (Rectum)** – tylko górna jedna trzecia ma mesorectum 3) Jama otrzewnej miednicy - **Macica i jajowód (Uterus et tuba uterina)** – mesometrium et mesosalpinx - **Jajnik (Ovarium)** – mesovarium > **Definicja:** Narząd wewnątrzotrzewnowy to narząd całkowicie pokryty otrzewną i często zawieszony na krezce. ## Narządy wtórnie zaotrzewnowe - Narządy, które w trakcie rozwoju embrionalnego przemieściły się i utraciły swobodne zawieszenie otrzewnowe. - Przykłady: - **Colon ascendens et colon descendens** – częściowo pokryte otrzewną (czasem nazywane mezoperitonealnymi) - **Pancreas** – z wyjątkiem części ogonowej - **Duodenum** – z wyjątkiem ampulla duodeni > **Definicja:** Narządy wtórnie zaotrzewnowe powstały wewnątrzotrzewnowo, ale w wyniku późniejszego zrośnięcia się z tylną ścianą jamy brzusznej utraciły swobodne zawieszenie. ## Struktury i przedziały jamy otrzewnej - **Omentum majus** – sieć większa, duplikatura otrzewnej rozciągająca się od żołądka, przechodząca przez okrężnicę poprzeczną, swobodnie zwisająca przed jelitem cienkim - **Omentum minus** – sieć mniejsza, położona między wątrobą, przełykiem, żołądkiem i dwunastnicą - **Ligamentum hepatoduodenale** – część sieci mniejszej; zawiera żyłę wrotną, tętnicę wątrobową właściwą i przewód żółciowy wspólny - **Bursa omentalis** – przestrzeń zażołądkowa (w części naddźwigaczowej) - **Radix mesocoli transversi** – korzeń krezki okrężnicy poprzecznej; dzieli jamę otrzewnej na część naddźwigaczową i poddźwigaczową - **Radix mesenterii** – korzeń krezki jelita cienkiego (dla jelita czczego i krętego) - **Prawe i lewe pola zrostowe** – obszary w części poddźwigaczowej jamy otrzewnej, objęte zrostami otrzewnowymi - **Excavatio rectouterina (Douglasi) / rectovesicalis (Prousti)** – najniższe miejsce jamy otrzewnej u kobiety / u mężczyzny ### Tabela: Porównanie oment