Podcast o Badanie fizykalne szyi

Přepis

Lukáš: Wystarczy spojrzeć na szyję pacjenta... to może wystarczyć, żeby wykryć problem z sercem. Jak to możliwe?

Natálie: Dokładnie tak. Większość studentów skupi się na oczywistych rzeczach, takich jak powiększona tarczyca. Ale to, co odróżnia przeciętną ocenę od najlepszej, to umiejętność dostrzeżenia szczegółów, takich jak wypełnienie żył szyjnych, i zrozumienia, co sygnalizują.

Lukáš: Aha! Czyli dzisiaj nauczymy się czytać szyję jak profesjonaliści. Słuchacie Studyfi Podcast.

Natálie: Zacznijmy od tego, co widzimy na pierwszy rzut oka. Czasem widoczna jest pozioma blizna po strumektomii, czyli po operacji tarczycy. Albo możemy zauważyć zmiany na skórze po naświetlaniach, co często wiąże się z leczeniem nowotworów.

Lukáš: Dobrze, a co z ruchem? Jak poznać, że coś jest nie tak?

Natálie: Zdrowa szyja porusza się swobodnie we wszystkich kierunkach. Ograniczenie ruchu może wskazywać na problemy z kręgosłupem, podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych, albo na przykład na chorobę Bechterewa.

Lukáš: A czy istnieją też jakieś... dziwne, nieprawidłowe ruchy?

Natálie: Pewnie. Na przykład objaw Musseta – takie rytmiczne ruchy głową i szyją w rytm pulsu. To klasyka przy niewydolności aortalnej. Albo opistotonus, odgięcie głowy i wygięcie pleców, typowe dla tężca. Ale to już jest naprawdę ekstremalny przypadek.

Lukáš: Czyli pacjent w zasadzie robi headbanging w rytm własnego serca?

Natálie: Upraszczając, tak. Ale dla niego to nie jest zbyt zabawne.

Lukáš: Wracając do tych żył, to mnie zaciekawiło. Jak to się dokładnie ocenia?

Natálie: Pacjent leży z głową uniesioną pod kątem 45 stopni. U zdrowej osoby wypełnienie żył szyjnych nie przekracza 2 cm powyżej poziomu mostka. Jeśli wypełnienie jest większe, świadczy to o zastoju krwi przed prawym sercem.

Lukáš: Czyli to może być objaw niewydolności serca?

Natálie: Dokładnie tak. Prawokomorowej niewydolności serca, wad zastawkowych albo zapalenia osierdzia. Możemy też zaobserwować tak zwane dodatnie tętno żylne przy niedomykalności zastawki trójdzielnej.

Lukáš: A co to jest ten refluks wątrobowo-szyjny, o którym się mówi?

Natálie: To prosty test. Uciskasz wątrobę pacjenta przez 30 do 60 sekund. Jeśli wypełnienie żył szyjnych wzrośnie i pozostanie podwyższone, to oznaka prawokomorowej niewydolności serca. U zdrowej osoby wypełnienie wzrośnie tylko na chwilę.

Lukáš: Dobrze, a teraz do samej tarczycy. Ona normalnie nie jest ani widoczna, ani wyczuwalna, prawda?

Natálie: Zgadza się. Dlatego musimy ją zbadać palpacyjnie, czyli dotykiem. Najlepiej stanąć za pacjentem, opuszkami palców wyczuć przednią część szyi i spróbować znaleźć jej brzegi.

Lukáš: Jak mogę sobie pomóc, żeby ją lepiej znaleźć?

Natálie: Mam dwa triki. Pierwszy – poproś pacjenta, żeby kilka razy przełknął ślinę. Tarczyca podczas przełykania porusza się w górę i w dół, więc pięknie „przejedzie” ci pod palcami.

Lukáš: To sprytne!

Natálie: A drugi trik – poproś pacjenta, żeby obrócił głowę w prawo, a potem w lewo. Tym samym rozluźni się mięsień szyi, mostkowo-obojczykowo-sutkowy, który inaczej trochę nam przeszkadza. I od razu jest łatwiej.

Lukáš: A kiedy już coś wyczuję – czyli wole, powiększoną tarczycę – co dalej?

Natálie: Wtedy oceniamy rozmiar, symetrię, konsystencję i to, czy są w niej guzki. Każdy typ wola ma nieco inne właściwości.

Lukáš: Możesz podać kilka przykładów?

Natálie: Jasne. Wole Hashimoto, czyli autoimmunologiczne zapalenie, bywa twardsze i ma nierówną powierzchnię. Natomiast wole Basedowa jest miękkie, elastyczne i czasem możemy wyczuć na nim nawet szmer.

Lukáš: A co jest największym sygnałem ostrzegawczym?

Natálie: Ekstremalnie twarde, bolesne, nieruchome i szybko rosnące wole. To zawsze podejrzane o złośliwość i wymaga natychmiastowej uwagi. Więc widzisz, wole wolu nierówne.

Lukáš: Rozumiem. Czyli znajomość tych różnic to dokładnie to, co odróżnia szybką odpowiedź od tej perfekcyjnej. Dzięki wielkie, Natálie.

Lukáš: Dobrze, to ma sens. Przejdźmy do ostatniej dużej części – badania szyi i węzłów chłonnych. Tutaj chyba skupimy się głównie na palpacji, prawda?

Natálie: Dokładnie tak. Na szyi zwracamy uwagę na przykład na tarczycę, która może być powiększona, ale dzisiaj skupimy się na węzłach chłonnych. Badamy je głównie wzdłuż mięśni mostkowo-obojczykowo-sutkowych i nad obojczykiem.

Lukáš: A czego u nich szukamy? Tylko czy są powiększone?

Natálie: Nie tylko to. Ważna jest też ich twardość, bolesność albo to, czy są ruchome. Zapalnie powiększone węzły chłonne, na przykład przy mononukleozie, bywają inne niż te nowotworowe.

Lukáš: Czyli jak znajdę jakąś gulę, to nie musi być od razu katastrofa.

Natálie: Dokładnie. Ale na przykład taki twardy, niebolesny węzeł chłonny w lewym nadobojczyku, tak zwany węzeł Virchowa, może sygnalizować nowotwór żołądka.

Lukáš: A czy na szyi też się czegoś słucha? To brzmi trochę dziwnie.

Natálie: Pewnie! Fonendoskopem słuchamy tętnic szyjnych, czyli tętnic szyjnych wspólnych. Szukamy tak zwanego szmeru skurczowego.

Lukáš: Co nam taki szmer powie?

Natálie: Jeśli jest słyszalny po obu stronach, może to być szmer przeniesiony z serca. Ale jeśli jest tylko po jednej stronie, asymetryczny, często oznacza to zwężenie tej tętnicy.

Lukáš: Świetnie. Tym samym omówiliśmy wszystkie kluczowe badania fizykalne. Było tego sporo, ale teraz wszystko układa się w całość. Dzięki wielkie, Natálie!

Natálie: Ja również dziękuję. Pamiętajcie, kluczem jest systematyczne podejście i praktyka. I nie bójcie się pytać!

Lukáš: Dokładnie tak. To do usłyszenia następnym razem w Studyfi Podcast. Trzymajcie się!