Shrnutí na Historia de España: Restauración e Ditadura

## Introducción La historia contemporánea de España incluye procesos políticos, sociales y económicos que transformaron el país en las primeras décadas do século XX. En este material nos centraremos en fenómenos concretos relacionados coa oposición ao sistema da Restauración, a intervención do exército e da monarquía, os conflitos sociais (como a Semana Tráxica) e os acontecementos que levaron á proclamación da Segunda República en 1931, explicados de forma clara e didáctica. > Definición: Sistema da Restauración — réxime político en España baseado na alternanza pactada de partidos dinásticos e nunha monarquía constitucional, con prácticas clientelares como o caciquismo. ## 1. Incremento da oposición e a conflitividade social ### 1.1 Actores principais - Movemento obreiro: socialismo (PSOE) e anarquismo (Solidaridad Obrera, posteriormente CNT) ganaron peso nas cidades e nas fábricas. - Nacionalismos periféricos: especialmente o catalán (Lliga Regionalista), que cuestionaba a unidade do Estado. - Republicanismo: medrou entre as clases medias urbanas, rompendo o monopolio dos partidos dinásticos. > Definición: Caciquismo — sistema de control político local onde caudillos (caciques) manipulaban votacións e influencias para manter o poder dos partidos estabelecidos. ### 1.2 Formas de conflito - Conflitividade laboral: folgas, mobilizacións e creación de sindicatos. - Atentados anarquistas e campañas anticlericais. - Tensións entre exército e opinión pública, sobre todo tras a perda de prestixio do exército no Desastre de 1898. Fun fact: ¿Sabías que a CNT foi fundada en 1910 e impulsou a primeira folga xeral española en 1911? ## 2. Intervencionismo do monarca e do exército ### 2.1 Actitude do exército - Tras o Desastre do 98 o exército adoptou unha postura corporativa, intervindo en asuntos públicos en defensa da súa honra. - Caso de ¡Cu-Cut! (1905): militares reaccionaron contra unha revista catalanista pola súa sátira. ### 2.2 Papel de Afonso XIII - O apoio do rei ao exército levou á caída de gobernos e á aprobación da **Lei de Xurisdicións (1906)**, que estendeu poderes militares sobre cuestións que afectaban á opinión pública, limitando liberdades. - Resultado: afastamento entre o exército e a sociedade, e maior forza do catalanismo (Solidaritat Catalana) nas eleccións de 1907. > Definición: Lei de Xurisdicións — norma que permitía que ofensas ao exército ou á pátria fosen xulgadas por tribunais militares, restrinxindo a liberdade de expresión. ### 2.3 Intentos de rexeneración - Antonio Maura e José Canalejas propoñeron reformas para ampliar a participación política e evitar revolucións sociais, pero atoparon resistencia nas élites e quedaron limitados polo propio sistema. ## 3. A Semana Tráxica (1909) ### 3.1 Contexto e causas - España controlaba partes do Rif (norte de Marruecos) tras a Conferencia de Alxeciras (1906). A ocupación e a guerra afectaron especialmente ás clases baixas, reclamando reservistas para o servizo militar. - A redención en metálico permitía ás clases altas evitar o servizo, deixando ás clases populares como as máis sacrificadas. ### 3.2 Desenvolvemento dos sucesos - Despois da derrota española no Barranco do Lobo e do embarque de reservistas en Barcelona, convocouse unha folga xeral (xullo de 1909) por socialistas e anarquistas. - A protesta derivou en barricadas, enfrontamentos e queima de igrexas e conventos pola identificación da Igrexa co poder establecido. ### 3.3 Represión e consecuencias - Represión dura: arrestos e fusilamentos (fusilamentos de Montjuïc), condena internacional e crise política. - Consecuencias políticas: dimisión de Maura, volta dos liberais con Canalejas, reforzo do republicanismo e do socialismo (Pablo Iglesias entrou no Congreso en 1910) e creación da CNT. Did you know that the redención en metálico allowed the wealthy to avoid military service while reservists from working-class backgrounds were conscripted to fight in colonial wars? > Definición: Redención e