Streszczenie Zakaźne zapalenia jelit i zapalenie wyrostka robaczkowego

## Wstęp Choroby przewodu pokarmowego obejmują wiele schorzeń wpływających na układ trawienny. Niniejszy materiał koncentruje się na dwóch konkretnych zagadnieniach: **ostre zapalenie wyrostka robaczkowego** oraz **uchyłki jelita grubego i cienkiego**. Celem jest przystępne wyjaśnienie przyczyn, przebiegu, diagnostyki i powikłań dla studenta, który nie uczęszcza na zajęcia stacjonarne. > **Definicja:** Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego to nagłe schorzenie zapalne wyrostka robaczkowego (appendix), często prowadzące do bólów brzucha i ryzyka perforacji. > **Definicja:** Uchyłek to uwypuklenie ściany jelita; uchyłkowatość (divertikuloza) oznacza obecność uchyłków, zapalenie uchyłków (divertikulitis) to ich stan zapalny lub powikłanie. ## Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego ### Epidemiologia - Najczęstsza przyczyna ostrego brzucha u młodych dorosłych. - Grupy ryzyka: ogólnie populacja wszystkich grup wiekowych, u osób z obniżoną odpornością (np. AIDS) przebieg może być cięższy. ### Etiopatogeneza (jak powstaje) 1. Głównym czynnikiem inicjującym jest **koprostaza** (niedrożność światła wyrostka robaczkowego): kamień kałowy, guz, infekcja pasożytnicza (owsiki). 2. Niedrożność prowadzi do gromadzenia się wydzieliny i wzrostu ciśnienia wewnątrz światła. 3. Zwiększone ciśnienie ogranicza dopływ krwi do ściany wyrostka robaczkowego → zaburzenia krążenia. 4. Następuje inwazja bakterii ze światła jelita do ściany wyrostka robaczkowego i rozwój stanu zapalnego. ### Morfologia - Makroskopowo: - Wczesne stadium: obrzękły wyrostek robaczkowy z matową błoną surowiczą. - Późne stadium: szarożółte naloty odpowiadające wysiękowi włóknikowo-ropnemu. - Stadium zgorzelinowe: zielonoczarny kolor, ściana krucha, ryzyko perforacji. - Mikroskopowo: - Owrzodzenia błony śluzowej → ropowicze zapalenie rozprzestrzeniające się do błony surowiczej (postać wrzodziejąco-ropowicza). - Zakrzepica naczyń → martwica niedokrwienna → zgorzel wilgotna. ### Obraz kliniczny - Typowy przebieg: ból początkowo okołopępkowy (wokół pępka), później lokalizacja w prawym dolnym kwadrancie (prawym podbrzuszu), brak apetytu, nudności, wymioty. - Objawy towarzyszące: osłabiona perystaltyka, gorączka, leukocytoza. - Klasyczne objawy badane palpacyjnie/zaburzenia: - Objaw Pleniesa (zmiany osłuchowe/opukowe) - Objaw Blumberga (ból przy zwolnieniu ucisku = podrażnienie otrzewnej) - Objaw Rovsinga (ucisk lewej części brzucha wywołuje ból po prawej stronie) ### Diagnostyka (praktycznie) - Badanie kliniczne i wywiad są kluczowe. - Laboratoryjnie: podwyższona liczba białych krwinek (leukocytoza) i podwyższone markery stanu zapalnego. - Metody obrazowania: USG jamy brzusznej, ewentualnie TK w przypadku wątpliwości. ### Powikłania - Zapalenie otrzewnej: miejscowe lub rozlane po perforacji. - Ropień okołowyrostkowy. - Ropne zakrzepowe zapalenie żył prowadzące do ropni wątroby lub stanu septycznego. Ciekawostka: Zapalenie wyrostka robaczkowego bywa czasem nazywane „najczęstszym ostrym stanem chirurgicznym”, ponieważ jego objawy mogą być bardzo zmienne i wymagają szybkiej diagnostyki. ## Uchyłki jelita ### Podstawowy podział - Jelito cienkie: uchyłki są zazwyczaj prawdziwe i w większości wrodzone (uchyłek Meckela). - Jelito grube: uchyłki są zazwyczaj rzekome, nabyte i lokalizują się głównie w okrężnicy esowatej (colon sigmoideum). > **Definicja:** Uchyłek Meckela to wrodzone uwypuklenie jelita krętego (ileum), pozostałość przewodu żółtkowo-jelitowego. ### Epidemiologia (jelito grube) - W krajach rozwiniętych (Europa/Ameryka) częstość występowania (prewalencja) dramatycznie wzrasta z wiekiem; po 75. roku życia odnotowuje się prewalencję sięgającą 70%. - Najczęstsza lokalizacja uchyłków w populacjach zachodnich jest lewostronna (okrężnica esowata, 95%). ### Etiopatogeneza (jelito grube) 1. Anomalie w budowie ściany: główne miejsca o obniżonej wytrzymałości to obszary wokół taenia coli. 2. Zwiększone ciśnienie wewnątrz światła jelita (przy niskim spożyciu błonn