William Szekspir - Poskromienie złośnicy

Wstęp

Poskromienie złośnicy to komediowa sztuka teatralna Williama Szekspira, która w humorystyczny sposób porusza temat relacji małżeńskich i przemiany kobiecej natury. Dzieło powstało w okresie renesansu i jest znane z ramowej kompozycji oraz żywych dialogów. Niniejsza analiza skupi się na głównych postaciach, fabule, języku i przesłaniu tej klasycznej komedii.

Rodzaj i gatunek literacki

• Rodzaj literacki: Dramat, forma: proza wierszowana (sztuka teatralna).
• Gatunek: Komedia. Jest to sztuka ze szczęśliwym zakończeniem, pełna humorystycznych sytuacji i dialogów, której celem jest zabawienie widza.
• Dzieło posiada również elementy komedii satyrycznej, gdyż krytykuje ówczesne normy społeczne i oczekiwania dotyczące ról mężczyzn i kobiet. Jest uważane za jedną z wczesnych komedii Szekspira.

Główny temat, idee i intencja autora

• Główny temat: Przemiana charakteru Katarzyny pod wpływem Petruchia oraz problematyka relacji małżeńskich. Temat poboczny skupia się na Biance i jej zalotnikach.
• Główna myśl / przesłanie: Dzieło obala stary pogląd o dominacji mężczyzny nad kobietą, skupiając się raczej na dynamice wzajemnego zrozumienia i dostosowania w małżeństwie, choć jest to przedstawione w kontrowersyjny sposób.
• Intencja autora: Szekspir reagował na ówczesne normy społeczne i poglądy na temat pozycji kobiety. Jednocześnie dzieło oferuje zabawne spojrzenie na ludzką naturę i relacje, badając granice wolności jednostki i jej adaptacji.
• Kluczowe motywy:
  • Poskramianie i wychowanie: Kluczowy motyw związany z Katarzyną i Petruchiem.
  • Udawanie i przebieranki: Wykorzystywane przez Lucencja i Trania do miłosnych intryg, ale także w prologu z Vykukiem.
  • Małżeństwo i ślub: Centralny motyw, wokół którego kręcą się główne wątki.
  • Pieniądze i posag: Znaczenie majątku przy aranżowaniu małżeństw i motywacja Petruchia.

Kompozycja

• Dzieło ma kompozycję ramową. Rozpoczyna się prologiem, w którym pijany Christopero Vykuk staje się obiektem żartu i zostaje mu przedstawiona główna sztuka.
• Główna akcja rozgrywa się chronologicznie.
• Szekspir naruszył tradycyjną jedność czasu, miejsca i akcji, co było typowe dla teatru elżbietańskiego. Zmienia na przykład miejsce akcji między Padwą a domem Petruchia.

Czas i przestrzeń akcji

• GDZIE: Akcja głównej sztuki rozgrywa się we włoskim mieście Padwa oraz w domu Petruchia na włoskiej wsi. Prolog umiejscowiony jest przed gospodą, a następnie w domu lorda.
• KIEDY: Czas akcji nie jest wyraźnie określony, ale odpowiada okresowi renesansu, w którym tworzył autor.
• Znaczenie środowiska: Środowisko Włoch podkreśla renesansową atmosferę i często służyło Szekspirowi jako tło dla miłosnych intryg i komediowych sytuacji.

Język i narrator

• Jako dramat dzieło nie posiada klasycznego narratora. Akcja posuwa się naprzód przede wszystkim poprzez dialogi i monologi postaci.
• Szekspir przeplata prozę z wierszem, przy czym typowe jest użycie blankversu (nierymowany pięciostopowy wiersz jambiczny).
• Styl językowy jest potoczny z użyciem ekspresywnych wyrażeń, co dodaje dialogom dynamiki i humoru. Częsta jest mowa bezpośrednia.
• Wyraziste środki językowe obejmują ironię, gry słowne i metafory, które podkreślają charaktery postaci i komiczne sytuacje.

Główne postacie

• Katarzyna (Kasia): Córka bogatego padewskiego szlachcica Baptisty. Słynąca z uporu, krnąbrności i zuchwałości, przez co nikt się nią nie interesuje. Przechodzi znaczącą przemianę charakteru w kierunku posłuszeństwa.
• Petruchio: Młody, dowcipny weroneński szlachcic, który postanawia „poskromić” Katarzynę i poślubić ją dla jej bogatego posagu. Jest manipulacyjny, pewny siebie i dowcipny, przez co chce Katarzynę wychować.
• Bianka: Młodsza siostra Katarzyny, wyrachowana i rozpieszczona córka Baptisty. Ojciec trzyma ją pod ochroną i odmawia wydania jej za mąż, zanim nie wyjdzie Katarzyna.
• Lucencjo: Syn szlachcica, który zakochuje się w Biance i podaje się za nauczyciela, aby móc się do niej zbliżyć i potajemnie ją poślubić.
• Tranio: Wierny sługa Lucencja, który na pewien czas podaje się za swojego pana, aby pomóc mu zdobyć Biankę.
• Christopero Vykuk: Pijany kotlarz, główna postać prologu. Staje się ofiarą żartu, gdy zostaje mu przedstawiony jako lord i zostaje mu pokazana cała sztuka.

Streszczenie fabuły

• Prolog: Akcja rozpoczyna się prologiem, gdzie pijany kotlarz Christopero Vykuk zasypia przed gospodą. Lord robi mu żart, każe go zanieść do swojego domu i nakazuje służbie, aby zwracała się do niego „wasza miłość”. Kiedy Vykuk się budzi, zostaje mu przedstawiona „wesoła komedia”.
• Przyjazd do Padwy i poznanie postaci: Do Padwy przybywa szlachcic Lucencjo, który natychmiast zakochuje się w Biance, córce bogatego szlachcica Baptisty. Baptista jednak odmawia wydania Bianki za mąż, dopóki nie wyjdzie jej starsza siostra Katarzyna, słynąca z nieposkromionego charakteru.
• Plany zalotników: Lucencjo postanawia, że będzie udawał nauczyciela, aby zbliżyć się do Bianki. Jego sługa Tranio na ten czas podaje się za Lucencja. Do miasta przybywa również weroneński szlachcic Petruchio, który dowiaduje się o Katarzynie i jej bogatym posagu i postanawia ją „poskromić” i poślubić.
• Ślub Katarzyny i Petruchia: Mimo niechęci i oporu Katarzyny dochodzi do ślubu z Petruchiem. Petruchio na ślubie zachowuje się ekscentrycznie i zuchwale, aby zaznaczyć swoją przyszłą dominację, i natychmiast po ceremonii zabiera Katarzynę.
• Poskramianie Katarzyny: W wiejskim domu Petruchia Katarzyna poddawana jest serii prób. Petruchio nie daje jej jeść, nie pozwala spać i zmusza ją, aby zgadzała się ze wszystkim, co powie, nawet jeśli nie jest to prawdą (np. słońce jest księżycem, stary mężczyzna jest młodą dziewczyną). W ten sposób stopniowo ją „poskramia”.
• Ślub Bianki i Lucencja: W międzyczasie Bianka potajemnie wychodzi za mąż za Lucencja, który podawał się za nauczyciela. Po ślubie Bianka i Lucencjo udają się do Baptisty, aby oznajmić mu, że są małżeństwem.
• Powrót i przemiana Katarzyny: Odbywa się uroczystość, na którą przybywa również Katarzyna ze swoim mężem Petruchiem. Wszyscy są zaskoczeni przemianą Katarzyny – jest posłuszna i zawsze zgadza się ze swoim mężem. Petruchio zakłada się z innymi mężczyznami o posłuszeństwo swoich żon, a Katarzyna wygrywa dla niego ten zakład, wygłaszając mowę o podporządkowaniu kobiety mężczyźnie.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

• Dlaczego Poskromienie złośnicy jest uważane za komedię? Dzieło jest komedią dzięki humorystycznemu ujęciu tematu relacji małżeńskich, szczęśliwemu zakończeniu i szeregowi komicznych sytuacji, które wynikają z charakterów postaci i ich intryg.
• Jaki jest główny konflikt w dziele Poskromienie złośnicy? Główny konflikt polega na starciu upartej Katarzyny z zeterminowanym Petruchiem, który próbuje ją „poskromić”. Ponadto w intrygach zalotników o rękę Bianki.
• Jakie są najbardziej wyraziste środki językowe w dziele? Szekspir przeplata prozę z wierszem, często używa blankversu. Język jest potoczny i pełen ekspresywnych wyrażeń, ironii i gier słownych, co dodaje dialogom żywości i humoru.
• Jaką rolę odgrywa prolog z Christopherem Vykukiem w ogólnej kompozycji dzieła? Prolog z Christopherem Vykukiem tworzy kompozycję ramową. Służy jako wstępny żart, a jednocześnie przedstawia sztukę teatralną, która rozgrywa się w ramach tego prologu.
• Jakie jest znaczenie Włoch jako miejsca akcji? Włochy w okresie renesansu były symbolem kultury i miłosnych intryg. Dla Szekspira stanowiły egzotyczne i inspirujące środowisko, które często stawało się tłem dla jego komedii i romansów.