Streszczenie Psychologia bólu, choroby i umierania

## Wstęp Zachowania chorobowe i hospitalizm obejmują sposoby, w jakie ludzie doświadczają, prezentują i radzą sobie ze swoimi problemami zdrowotnymi, a także psychiczne i somatyczne zmiany związane z pobytem w szpitalu. Niniejszy materiał omawia różne postawy wobec choroby, formy celowego lub niecelowego wyolbrzymiania objawów oraz fenomen hospitalizmu ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i dorosłych. > Definicja: Symulacja – świadome udawanie choroby i jej objawów ## Postawy wobec choroby (przegląd i różnice) Podzielimy poszczególne postawy w zależności od tego, czy są świadome, nieświadome, czy prowadzą do wyolbrzymiania dolegliwości, czy wręcz przeciwnie, do ich negowania. ### Tabela: Porównanie głównych postaw | Postawa | Charakterystyka | Świadomość | Przykład zachowania | |---|---:|---:|---| | Postawa dyssymulacyjna | Celowe zniekształcanie lub negowanie dolegliwości | Świadoma | Niewłaściwe informowanie lekarza | | Postawa nozofobiczna | Nieadekwatny lęk przed chorobą, powtarzane badania | Częściowo świadoma (pacjent wie o przesadzaniu) | Zmienianie lekarzy, kancerofobia | | Postawa hipochondryczna | Przekonanie o poważnej chorobie lub przesadne przeżywanie łagodniejszych dolegliwości | Nieadekwatne przekonanie (pacjent jest przekonany) | Ciągłe monitorowanie objawów | | Postawa nozofilna | Czerpanie przyjemności z ról związanych z chorobą (uwaga, ulgi) | Może być świadoma lub nieświadoma | Unikanie obowiązków, uzyskiwanie opieki | | Postawa instrumentalna | Celowe wykorzystanie choroby dla zysku (ekstremalna nozofilia) | Świadoma | Uzyskanie leczenia uzdrowiskowego, unikanie pracy | | Agrawacja | Wyolbrzymianie istniejących objawów | Świadoma/nieświadoma | Wzmocnienie subiektywnej ciężkości objawów | | Repudiacja | Odrzucenie, nieświadoma dyssymulacja | Nieświadoma | Ukrywanie objawów z wewnętrznych powodów | | Postawa heroiczna | Heroiczne radzenie sobie z silnym bólem | Świadoma | Tłumienie objawów bólu | > Definicja: Nozofobia – nieadekwatny lęk przed chorobą, często z powtarzanymi badaniami i zmienianiem lekarzy ### Praktyczne przykłady - Pacjent, który wielokrotnie zmienia lekarzy i prosi o kolejne badania, może prezentować postawę nozofobiczną. Jest zazwyczaj świadomy przesady w swoich obawach, ale nie potrafi im się oprzeć. - Pracownik, który wnioskuje o długotrwałą niezdolność do pracy w celu uzyskania świadczeń socjalnych, może przejawiać postawę instrumentalną. Czy wiedzieliście, że pacjenci z postawą hipochondryczną często lepiej rozumieją informacje medyczne, ale interpretują je selektywnie na swoją niekorzyść? ## Hospitalizm: co to jest i dlaczego powstaje > Definicja: Hospitalizm – stan patologiczny spowodowany czynnikami związanymi z pobytem w szpitalu (tzw. „choroba szpitalna”) Hospitalizm nie jest pojedynczą chorobą, lecz zespołem negatywnych zmian w zachowaniu i stanie zdrowia, spowodowanych często niedostatecznie stymulującym środowiskiem, długą hospitalizacją oraz ograniczeniem zwykłych więzi społecznych. ### Grupy ryzyka - Dzieci - Seniorzy ### Objawy hospitalizmu u dzieci a) Somatyczne - nadpobudliwość, szarpanie się w łóżeczku, ruchy stereotypowe - spadek wagi, brak apetytu - regresja nawyków (np. moczenie nocne) b) Psychiczne - negatywizm, wycofanie, płaczliwość, drażliwość - niepokój, odmowa, brak zainteresowania zabawkami, utrata umiejętności mowy - apatia, zaburzenia snu ### Reakcje separacyjne (u dzieci) — trzy fazy 1. Faza protestu: dziecko intensywnie szuka matki, płacze, odmawia jedzenia i leków 2. Faza rozpaczy: wyciszenie oporu, smutek, obniżona aktywność, strach przed obcymi 3. Faza odłączenia: dziecko adaptuje się i przywiązuje do opiekuna zastępczego Praktyczny przykład: Dziecko hospitalizowane bez towarzystwa może najpierw buntować się i płakać (protest), następnie stracić zainteresowanie zabawą (rozpacz), a w końcu przytulić się do pielęgniarki lub innego dziecka (odłączenie). Czy wiesz, że krótkotrwała hospitalizacja z towarzyszeniem opiekuna znacząco zmniejsza ryzyk