Streszczenie Przysadka mózgowa: Anatomia i Funkcje
Przysadka mózgowa: Anatomia i Funkcje – Klucz do Regulacji Hormonalnej
Wstęp
Przysadka mózgowa (hypophysis) to mały, ale kluczowy gruczoł dokrewny położony w siodle tureckim kości klinowej. Funkcjonuje jako „nadrzędny” gruczoł, którego aktywność jest regulowana przez podwzgórze i który reguluje wiele szlaków hormonalnych w organizmie. Materiał ten omówi budowę, połączenia z podwzgórzem, unaczynienie, histologię oraz praktyczne przykłady znaczenia przysadki mózgowej.
Definicja: Przysadka mózgowa to gruczoł dokrewny położony w fossa hypophysialis, połączony z podwzgórzem za pośrednictwem lejka (infundibulum) i tworzący oś podwzgórzowo-przysadkową, która koordynuje regulację hormonalną organizmu.
Podstawowy podział i budowa
Główne części
- Adenohypofiza (płat przedni)
- Pars distalis – większość masy płata przedniego
- Pars intermedia – pasmo między płatem przednim a tylnym
- Pars tuberalis – tkanka wokół szypułki
- Neurohypofiza (płat tylny)
- Infundibulum – lejek (szypułka) płata tylnego
- Lobus nervosus – właściwy płat tylny
Krótki opis położenia (syntopia)
- Doczaszkowo: podwzgórze (wyniosłość pośrodkowa, guz popielaty)
- Brzuszno-doczaszkowo: skrzyżowanie wzrokowe
- Brzuszno-doogonowo: zatoka klinowa
- Grzbietowo: grzbiet siodła, tętnica podstawna, most
- Bocznie: zatoka jamista (n. III, IV, V, VI, tętnica szyjna wewnętrzna)
Definicja: Syntopia oznacza anatomiczne sąsiedztwo narządów i struktur w ciele.
Budowa histologiczna (przegląd)
Adenohypofiza (płat przedni)
- Część dalsza (Pars distalis):
- Komórki chromofobne – komórki macierzyste lub komórki, które właśnie wydzieliły hormon
- Komórki chromofilne – dzielą się w zależności od wydzielanych hormonów: somatotropowe (GH), mammotropowe (PRL), gonadotropowe (FSH, LH), tyreotropowe (TSH), kortykotropowe (ACTH)
- Część pośrednia (Pars intermedia): przeważnie komórki kortykotropowe
- Część guzowa (Pars tuberalis): komórki gonadotropowe i tyreotropowe
Neurohypofiza (płat tylny)
- Aksony neuronów neuroendokrynnych z perykarionami w jądrze nadwzrokowym (nucleus supraopticus) i jądrze przykomorowym (nucleus paraventricularis)
- Pituicyty – glejowe komórki podporowe
Definicja: Komórki chromofilne zawierają barwiące się ziarnistości z hormonami; komórki chromofobne są pozbawione wyraźnych ziarnistości lub są po sekrecji.
Połączenie funkcjonalne z podwzgórzem
Dla adenoprzysadki
- W jądrze łukowatym (neurony drobnokomórkowe) syntetyzowane są hormony uwalniające i hamujące
- Te sygnały peptydowe są transportowane do wyniosłości pośrodkowej
- W drodze neurosekrecji hormony są uwalniane do naczyń włosowatych układu wrotnego przysadki
- Hormony przemieszczają się układem wrotnym do adenoprzysadki i stymulują/hamują komórki chromofilne do wydzielania hormonów efektorowych
Dla neuroprzysadki
- Hormony (np. ADH, oksytocyna) są syntetyzowane w perikarionach ncl. supraopticus i ncl. paraventricularis, transportowane aksonami tractus hypothalamohypophysialis i uwalniane bezpośrednio do krwiobiegu tylnego płata przysadki (arteria hypophysialis inferior jako główne unaczynienie tętnicze tylnego płata przysadki).
Definicja: Układ wrotny przysadki jest połączeniem włosowato-włosowatym między podwzgórzem a adenoprzysadką, które umożliwia szybki transport hormonów regulacyjnych.
Unaczynienie
| Obszar | Główne tętnice | Uwaga |
|---|---|---|
| Infundibulum i wyniosłość pośrodkowa | Tętnica przysadkowa górna (od t. szyjnej wewnętrznej) | Dostarcza krew do układu wrotnego |
| Część dalsza (adenoprzysadka) | Tętnica beleczkowa | Lokalna tętnica dla płata przedniego |
| Płat nerwowy (neuroprzysadka) | Tętnica przysadkowa dolna (od t. szyjnej wewnętrznej) | Bezpośrednie unaczynienie płata tylnego |
- Układ wrotny rozpoczyna się w spiralnych naczyniach włosowatych szypuły i kończy w drugim łożysku naczyń włosowatych w adenoprzysadce
- Odpływ żylny kieruje się do zatoki jamistej i dalej
Kontekst kliniczny i praktyczny (przykłady)
- Zaburzenia czynności przysadki przedniej mogą prowad
Zarejestruj się po pełne podsumowanieMasz już konto? Zaloguj się
Przysadka mózgowa przegląd
Klíčové pojmy: Przysadka mózgowa znajduje się w siodle tureckim i jest połączona z podwzgórzem lejkiem., Adenoprzysadka (płat przedni) posiada część dalszą (pars distalis), pośrednią (pars intermedia) i guzową (pars tuberalis)., Neuroprzysadka (płat tylny) zawiera aksony z jądra nadwzrokowego (ncl. supraopticus) i przykomorowego (ncl. paraventricularis)., Oś podwzgórzowo-przysadkowa wykorzystuje układ wrotny dla adenoprzysadki., Adenoprzysadka syntetyzuje GH, PRL, FSH, LH, TSH, ACTH., Neuroprzysadka uwalnia ADH i oksytocynę, które syntetyzuje podwzgórze., Tętnica przysadkowa górna zaopatruje wyniosłość pośrodkową i naczynia włosowate wrotne; dolna zaopatruje płat tylny., Gruczolak przysadki może uciskać na skrzyżowanie wzrokowe (chiasma opticum) → niedowidzenie połowicze dwuskroniowe., Moczówka prosta centralna jest wynikiem niedoboru ADH z neuroprzysadki., Komórki chromofilne zawierają ziarnistości hormonalne; komórki chromofobne są komórkami macierzystymi lub po wydzielaniu.