Streszczenie Podstawowe procedury kliniczne w pielęgniarstwie
Podstawowe procedury kliniczne w pielęgniarstwie: Przewodnik
Wprowadzenie
Cewniki żylne centralne (CŻC) i terapia infuzyjna stanowią kluczowe procedury w opiece nad pacjentem w stanach ostrych i przewlekłych. Niniejszy materiał podsumowuje praktyczne procedury, wskazania, typy cewników, zasady bezpieczeństwa oraz podstawowe zasady postępowania z roztworami, tak aby student bez zajęć stacjonarnych zrozumiał zasady i potrafił je przyswoić teoretycznie i praktycznie.
Definicja: Cewnik żylny centralny (CŻC) to cewnik donaczyniowy wprowadzony do żyły centralnej (np. vena jugularis interna, vena subclavia, vena femoralis) w celu podawania leków, infuzji, wsparcia żywieniowego lub monitorowania hemodynamiki.
Podstawowy podział i wskazania
Rodzaje cewników
- Cewnik dożylny obwodowy (CŻO) – do żył powierzchownych, do krótkotrwałego podawania.
- Cewnik żylny centralny (CŻC) – do żyły centralnej, do roztworów stężonych, do długotrwałego podawania.
- Cewniki tunelizowane i porty naczyniowe – do długotrwałej terapii onkologicznej lub żywienia pozajelitowego.
Wskazania do założenia CŻC
- Podawanie stężonych roztworów (np. >8% glukozy), infuzji hiperosmolarnych
- Żywienie pozajelitowe centralne (TPN)
- Wielokrotne pobieranie krwi lub podawanie leków drażniących żyły
- Monitorowanie centralnego ciśnienia żylnego
Definicja: Żywienie pozajelitowe centralne (TPN) to złożony preparat infuzyjny zawierający glukozę, aminokwasy, lipidy, elektrolity i pierwiastki śladowe, podawany centralnie ze względu na wysoką osmolarność.
Zasady wprowadzania CŻK (krok po kroku)
- Przygotować jałowe materiały: jałowy stolik, zestaw do CŻK (jedno-, dwu- lub trójkanałowy), środek dezynfekcyjny, mesocain (znieczulenie), pean, dilatator, prowadnik, materiał szewny, strzykawki (10 ml), strzykawka podciśnieniowa.
- Zdezynfekować miejsce wkłucia, przykryć pacjenta jałową serwetą.
- Znieczulenie miejscowe (mesocain).
- Punkcja żyły i wprowadzenie igły; przez igłę wprowadzić prowadnik; usunąć igłę.
- Użyć dilatatora w celu poszerzenia otworu w skórze.
- Wprowadzić CŻK przez prowadnik, a następnie usunąć prowadnik.
- Przepłukać cewnik FR (roztwór fizjologiczny) strzykawką 5–10 ml.
- Utrwalenie cewnika i zaszycie miejsca wkłucia, zaklejenie jałowym opatrunkiem (np. Curapor lub opatrunek hydrokoloidowy).
- Po wprowadzeniu sprawdzić położenie cewnika za pomocą RTG klatki piersiowej.
Pielęgnacja CŻK
- Zmiany opatrunków wykonywać na jałowym stoliku co 24 godziny lub zgodnie z protokołem w przypadku zabrudzenia.
- Jeśli opatrunek jest nienaruszony, może pozostać na miejscu do 7 dni (w zależności od typu opatrunku i lokalnych procedur) — zawsze odnotować datę zmiany opatrunku.
- Regularnie przepłukiwać cewnik FR, używać strzykawki podciśnieniowej podczas aspiracji.
Definicja: Lumen (światło) oznacza pojedynczy kanał w cewniku wielokanałowym; 1 lumen = 1 tor do infuzji, 2 lumeny = 2 oddzielne tory itd.
Lokalizacja wprowadzenia (wybór żyły)
| Żyła | Lokalizacja | Zalety | Wady |
|---|---|---|---|
| Vena jugularis interna | Szyja | Łatwy dostęp, bezpośrednia droga do serca | Ruchy głowy, ryzyko odmy opłucnowej w okolicy podobojczykowej przy nieprawidłowej technice |
| Vena subclavia | Pod obojczykiem | Komfort dla pacjenta, niższe ryzyko infekcji | Wyższe ryzyko odmy opłucnowej podczas wprowadzania |
| Vena femoralis | Udo | Łatwy dostęp podczas resuscytacji | Wyższe ryzyko infekcji, ograniczony ruch pacjenta |
Roztwory infuzyjne i dawkowanie (zasady praktyczne)
- Stężenie glukozy: 5% w ciągu 1 godziny dla szybkiego uzupełnienia; 10% jeśli nie dochodzi do spadku glikemii. Glukoza 20% lub 40% podawana jest wyłącznie centralnie.
- U pacjentów z hiperglikemią lub w przypadku TPN roztwory muszą być korygowane insuliną zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Standardowe zasady podawania roztworów wysokostężonych:
- ≤8% glukozy można podawać obwodowo (wkłucie obwodowe).
-
8% glukozy podawać wyłącznie centralnie (wkłucie centralne).
- Np. 500 ml infuzji 8% glukozy podawać w ciągu co najmn
Zarejestruj się po pełne podsumowanieMasz już konto? Zaloguj się
Centralne cewniki żylne i infuzje
Klíčové pojmy: Cewniki centralne wprowadza się do żyły szyjnej wewnętrznej, podobojczykowej lub udowej, Roztwory glukozy o stężeniu powyżej 8% należy podawać wyłącznie centralnie, Przed założeniem należy zdezynfekować miejsce wkłucia i zastosować technikę jałową, Procedura zakładania: igła -> prowadnik -> dilatator -> cewnik, Po założeniu cewnika konieczne jest wykonanie RTG klatki piersiowej w celu kontroli jego położenia, Przepłukiwanie cewnika 5–10 ml roztworu soli fizjologicznej oraz używanie strzykawki z podciśnieniem, Zmiana opatrunku co 24 godziny, należy odnotować datę zmiany, Żywienie pozajelitowe (TPN) zazwyczaj trwa 24 godziny; dodatek insuliny w zależności od poziomu glikemii, Elektrody EKG: 3, 4 lub 5 elektrod; skórę należy oczyścić wilgotnym gazikiem, Należy zwrócić uwagę na stabilizację cewnika i prawidłowe oznaczenie jego światła