Streszczenie Patologie układu ruchu zwierząt

## Wprowadzenie Choroby kopyt to grupa zaburzeń dotykających puszkę rogową, tworzywo kopytowe oraz aparat kopytowy zwierzęcia. Objawiają się kulawizną, zmianami postawy, bólem, a w ciężkich przypadkach nawet zaleganiem. Niniejszy materiał wyjaśnia główne typy wad i chorób kopyt, zwłaszcza ostry ochwat (laminitis), ich przyczyny, patogenezę, objawy, diagnostykę oraz możliwości zapobiegania i leczenia. ## Podstawowy podział schorzeń kopyt Poniższa tabela przedstawia główne grupy schorzeń kopyt: | Grupa | Przykłady | | --- | --- | | Wady kształtu i postawy | postawa zbieżna, postawa rozbieżna, kopyto strome, kopyto szerokie, podwinięte piętki | | Choroby puszki kopytowej | gnicie strzałki rogowej, rozszczep, keratom (słupek), choroba białej linii, luźna ściana, niskiej jakości róg kopytowy | | Zapalenia tworzywa kopytowego | pododermatitis (aseptyczne, ropne, brodawkowate), ochwat | | Choroby stawu kopytowego | anomalie rozwojowe, zapalenia stawów, złamania śródstawowe, osteoartroza, synovitis | > Definicja: Puszka kopytowa to twarda zewnętrzna warstwa kopyta, zbudowana z rogu kopytowego; jej jakość wpływa na ochronę wewnętrznych struktur kopyta. > Definicja: Tworzywo kopytowe (aparat zawieszeniowy kości kopytowej) jest tkanką łączną, która mocuje kość kopytową i zapewnia odżywianie rogu kopytowego. ## Ostry ochwat kopyt (laminitis acuta) ### Czym jest Ostry ochwat kopyt jest aseptycznym, rozlanym stanem zapalnym aparatu zawieszeniowego kości kopytowej (blaszki ściennej), który prowadzi do bólu, zaburzeń w tworzeniu rogu kopytowego, a w ciężkich przypadkach do rotacji lub opuszczenia kości kopytowej. ### Przyczyny (etiologia) - Nadmierne przekarmienie paszą bogatą w energię przy niedostatku ruchu - Zaburzenia trawienia i zmiany w pobieraniu paszy - Intoksykacje lekami - Choroby zakaźne i inne stresory systemowe - Przeciążenie mechaniczne > Definicja: Etiologia opisuje przyczyny i czynniki przyczyniające się do powstania choroby. ### Patogeneza (uproszczony opis krok po kroku) 1. Zaburzenia (np. metaboliczne, toksyczne lub mechaniczne) prowadzą do uwolnienia substancji wazoaktywnych oraz zmian w krzepliwości krwi. 2. Dochodzi do zwężenia naczyń włosowatych w blaszce ściennej i miejscowego niedokrwienia blaszek. 3. Organizm reaguje zwiększonym przepływem krwi, ale krew przepływa przez anastomozy zamiast naczyń włosowatych, przez co tkanki pozostają niedotlenione (hipoksyczne). 4. Niedobór składników odżywczych i tlenu zmniejsza produkcję wysokiej jakości rogu kopytowego; między blaszkami gromadzi się płyn (obrzęk). 5. Utrata połączeń międzyblaszkowych umożliwia mechaniczne oddzielenie blaszek pod wpływem napięcia ścięgien i sił rotacyjnych. 6. Rezultat: tworzenie się niskiej jakości rogu bliznowatego, rotacja lub opuszczenie kości kopytowej, zwiększone ryzyko ropni i zmian w kości kopytowej. ### Objawy kliniczne - Ogólne: podwyższona temperatura ciała, zwiększona częstość tętna i oddechów, pocenie się, zmniejszone pobieranie paszy, niepokój przypominający kolkę - Ruch i postawa: wyraźna kulawizna, tendencja do przenoszenia ciężaru na kończyny miedniczne lub piersiowe; przy zajęciu wszystkich czterech kończyn zwierzę często leży - Miejscowe: gorące kopyto, tętno tętnic palcowych, podwyższona temperatura puszki kopytowej i koronki, bolesność grzbietowej części ściany i przedniej części podeszwy przy opukiwaniu Praktyczny przykład: krowa, u której nastąpiło nagłe przejście na paszę bogatą w energię bez odpowiedniego okresu przejściowego i ruchu, może w ciągu kilku dni zacząć odczuwać ból w przedniej części kopyt; zachowuje się niespokojnie, wyraźnie kuleje, a podczas badania widoczne jest tętno tętnic palcowych. ### Diagnostyka - Obserwacja kliniczna postawy i chodu - Palpacja i opukiwanie kopyta (bolesność, temperatura) - Badanie tętna tętnic palcowych - Ewentualnie metody obrazowania (RTG) w celu oceny rotacji lub opuszczenia kości kopytowej ### Leczenie i opieka (podstawowe zasady) 1. Natychmiastowe ograniczenie przycz