Streszczenie Patologie nekrózy i infarktu

## Wstęp Nekroza i zawał są formami zmian wstecznych tkanki prowadzących do utraty funkcji narządów. Niniejszy materiał podsumowuje główne typy nekroz, ich przyczyny, makroskopowe i mikroskopowe cechy, objawy kliniczne i gojenie. Celem jest dostarczenie przejrzystego schematu dydaktycznego do samodzielnej nauki. > Definicja: Nekroza to patologiczna śmierć komórek w żywej tkance w wyniku działania czynników zewnętrznych; zawał to martwica niedokrwienna spowodowana zamknięciem tętnicy. ## Podstawowy podział martwic - **Martwica skrzepowa**: zachowana architektura tkanki, białawo-żółte ogniska (typowo nerki, serce) - **Martwica rozpływna (upłynnienia)**: rozpuszczenie tkanki w papkowatą masę (typowo mózg, trzustka) - **Martwica krwotoczna**: ognisko obficie ukrwione z krwawieniem do tkanki (niektóre zawały płuc) ### Tabela: Porównanie wybranych typów | Cecha | Martwica skrzepowa | Martwica rozpływna | Zawał krwotoczny | |---|---:|---:|---:| | Przykłady narządów | nerka, serce | mózg, trzustka | płuca | | Wygląd makroskopowy | żółte, klinowate | rozmiękczenie, papkowate | ciemnoczerwone, krwiste | | Gojenie | tkanka ziarninowa → blizna | wchłonięcie → pseudotorbiel | tkanka ziarninowa → blizna | | Obraz mikroskopowy | włókna eozynofilne, utrata jąder | rozpad tkanki, makrofagi | krwawiące pęcherzyki płucne, stan zapalny | ## 1) Zawał nerki (typ skrzepowy) ### Przyczyna i patogeneza - Zamknięcie obwodowej gałęzi tętnicy nerkowej, często w wyniku zatoru skrzeplinowego ### Objawy kliniczne - Ból w okolicy lędźwiowej - Krwiomocz ### Obraz makroskopowy - Świeży: żółte, wyniesione ognisko klinowate z przekrwionym rąbkiem - Stary/wygojony: głęboko wciągnięta blizna ### Obraz mikroskopowy (od centrum do obwodu) 1. Całkowita martwica: eozynofilia cytoplazmy, utrata barwliwości jąder 2. Strefa demarkacyjna: naciek neutrofilowy 3. Rąbek przekrwienia: przekrwienie naczyń włosowatych ### Gojenie - Nieswoista ziarnina stopniowo organizuje ognisko w bliznę łącznotkankową Czy wiesz, że zawał nerki często przebiega bezobjawowo, jeśli jest niewielki, i może zostać wykryty dopiero przypadkowo podczas badań obrazowych? ## 2) Zawał mięśnia sercowego ### Przyczyna - Niedrożność tętnicy wieńcowej (aterotromboza, zatorowość) ### Lokalizacja - Najczęściej lewa komora; zajęcie prawej komory jest rzadkie ### Objawy kliniczne i powikłania - Ostre powikłania: pęknięcie wolnej ściany → tamponada, pęknięcie przegrody → przeciek lewo-prawy, pęknięcie mięśnia brodawkowatego → niedomykalność zastawki mitralnej; zaburzenia elektryczne, takie jak migotanie komór - Ostry tętniak serca i zakrzepica przyścienna → ryzyko zatorowości - Włóknikowe zapalenie osierdzia (pericarditis epistenocardiaca) - Przewlekłe: tętniak serca w bliźnie łącznotkankowej ### Makroskopowo - Żółte do brązowego "gliniaste" ognisko ### Mikroskopowo - Martwicze włókna mięśniowe (eozynofilia, utrata jąder), strefa demarkacyjna z naciekiem leukocytarnym, przekrwienie brzeżne - Na wsierdziu często skrzeplina; nasierdzie z włóknikowym zapaleniem ### Gojenie - Tkanka ziarninowa → blizna łącznotkankowa Ciekawostka: U pacjentów z dużym zawałem gojenie może prowadzić do powstania tętniaka rozstrzeniowego, który sam w sobie zwiększa ryzyko zakrzepicy, a jego pęknięcie może być śmiertelne. ## 3) Martwica trzustki (ostre krwotoczno-martwicze zapalenie trzustki) ### Patogeneza - Autostrawienie miąższu trzustki przez aktywowane enzymy trzustkowe - Czynniki wyzwalające: podwyższone ciśnienie w przewodach, refluks żółci, alkohol (efekt toksyczny), uraz, niedokrwienie ### Makroskopowo - Obrzęk i postępujące rozmiękanie (rozpływanie się) ogniska - Martwica Balsera (wapniowa): kwasy tłuszczowe reagują z wapniem osoczowym (Ca) → nierozpuszczalne mydła → kredowe ogniska w sieci większej/krezce ### Mikroskopowo - Zatarta struktura: martwica miąższu, tkanki tłuszczowej, ścian naczyń → krwawienie, rozpad jąder; naciek leukocytarny ### Obraz kliniczny i rokowanie - Ostry ból brzucha, wstrząs, wysoka