Streszczenie Patologiczne zmiany oka i nosa

## Wstęp Badanie jamy ustnej i części ustnej gardła jest praktyczną częścią badania klinicznego, skupiającą się na ocenie błon śluzowych, języka, dziąseł, zębów, podniebienia miękkiego i migdałków. Celem jest wykrycie objawów choroby miejscowej oraz ogólnoustrojowych zaburzeń manifestujących się w obrębie jamy ustnej. > Definicja: Badanie jamy ustnej to systematyczna obserwacja i palpacja struktur w jamie ustnej w celu wykrycia zmian patologicznych, które mogą mieć przyczyny miejscowe lub ogólnoustrojowe. ## Podstawowa procedura (w skrócie) 1. Zdezynfekuj ręce i użyj odpowiedniego oświetlenia. 2. Poproś pacjenta o otwarcie ust i badaj kolejno: błonę śluzową jamy ustnej, język, dziąsła, uzębienie, podniebienie miękkie i migdałki. 3. Oceń kolor, wilgotność, nalot, obecność wyrośli, owrzodzeń, krwawienia lub asymetrii. ## Błona śluzowa jamy ustnej - Normalnie: **różowa, błyszcząca, wilgotna, bez zmian patologicznych**. ### Zmiany patologiczne - **Blada błona śluzowa**: anemia. - **Zaczerwieniona**: stomatitis, stany zapalne. - **Plamy grafitowe**: typowe dla choroby Addisona (przebarwienia na błonie śluzowej policzków). - **Plamki Koplik'a**: żółtawobiałe plamki w przebiegu odry. - **Petechie / wybroczyny**: skazy krwotoczne. - **Nadżerki, owrzodzenia**: agranulocytoza, ostra białaczka. - **Pleśniawki (kandydoza)**: białe naloty spowodowane infekcją drożdżakową, które można zetrzeć; często po antybiotykoterapii, u osób starszych, w stanach niedoboru odporności. | Zmiana | Możliwa przyczyna | Uwaga | |---|---|---| | Plamy grafitowe | Choroba Addisona | Przebarwienia na błonie śluzowej policzków | | Plamki Koplik'a | Odra | Objaw diagnostyczny we wczesnej fazie | | Pleśniawki | Infekcja drożdżakowa (Candida) | Można zetrzeć | Ciekawostka: Plamy grafitowe na błonie śluzowej są rzadziej spotykane, ale bardzo specyficzne dla zaburzeń pigmentacji w przebiegu choroby Addisona. ## Język - Normalnie: **wysunięty w linii środkowej, różowy, wilgotny**. ### Zmiany patologiczne - **Dewiacja języka**: w udarach mózgu; przy wysunięciu język zbacza w stronę chorą (strona zdrowa wypycha go w tę stronę), natomiast w jamie ustnej kieruje się w stronę zdrową. - **Suchy język**: objaw odwodnienia (niedostateczne spożycie płynów, utrata płynów przez wymioty, biegunkę, gorączkę), wysychanie przez oddychanie ustami lub zmniejszone wydzielanie śliny. Ocena ważna dla oszacowania stopnia nawodnienia. - **Język obłożony**: miejscowe choroby jamy ustnej lub choroby układowe. - **Język malinowy**: w szkarlatynie po złuszczeniu powierzchownego nalotu (intensywnie czerwony, gładki). - **Zapalenie języka Huntera**: wygładzony, zaczerwieniony język z zanikowymi brodawkami, typowo w anemii złośliwej (niedobór witaminy B12). - **Leukoplakia**: niebiesko-białe lub srebrzysto-lśniące smugi, stan przednowotworowy. - **Pogryziony język**: na czubku lub po bokach u pacjentów po napadzie padaczkowym (grand mal). - **Makroglosja**: powiększony język w akromegalii, obrzęku śluzowatym, obrzęku naczynioruchowym lub zapaleniu języka. Ciekawostka: Suchy i brązowo obłożony język jest praktycznym klinicznym wskaźnikiem odwodnienia i może pomóc natychmiast podjąć decyzję o konieczności nawodnienia. ## Dziąsła - Prawidłowo: **różowe, zwarte, bez krwawienia**. ### Zmiany patologiczne - **Zaczerwienione, obrzęknięte**: zapalenie dziąseł. - **Krwawienia**: hipowitaminoza C (szkorbut), paradontoza, skazy krwotoczne. - **Szary rąbek**: przewlekłe zatrucie metalami ciężkimi (ołów, bizmut). - **Pleśniawki**: często na granicy między błoną śluzową policzka a dziąsłem. | Objaw | Możliwa przyczyna | |---|---| | Zaczerwienione dziąsła | Zapalenie dziąseł | | Krwawienie dziąseł | Szkorbut, paradontoza, skazy krwotoczne | | Szary rąbek | Przewlekłe zatrucie metalami ciężkimi | ## Uzębienie - Normalnie: **w pełni rozwinięte, zdrowe**. ### Patologie i znaczenie - **Zęby próchnicowe**: mogą być źródłem infekcji ogniskowej i wskazują na niewłaściwą higienę jamy ustnej. - **Zęby z def