Podcast o Patologiczne zmiany języka i ich diagnostyka

Přepis

Karolína: …a to jest dokładnie ten powód, dla którego nawet taka z pozoru drobnostka jak szerokość źrenic może być kluczowa.

Lukáš: Czekaj, czyli nierówne źrenice mogą naprawdę sygnalizować na przykład udar mózgu? To jest niewiarygodne!

Karolína: Dokładnie! A to jest tylko wierzchołek góry lodowej.

Lukáš: Okej, tego w ogóle nie wiedziałem — i myślę, że to muszą usłyszeć wszyscy. Słuchacie Studyfi Podcast, a dzisiaj z Karoliną przyjrzymy się fizykalnemu badaniu głowy i szyi.

Karolína: No to zaczynamy. To zjawisko, o którym mówiłeś, fachowo nazywa się anizokoria. I jak sam powiedziałeś, to ważny objaw przy udarach mózgu.

Lukáš: A co z innymi stanami? Co na przykład, gdy obie źrenice są tak samo rozszerzone?

Karolína: To nazywamy mydriazą. Może wystąpić na przykład w nieprzytomności, po podaniu atropiny do oka, albo nawet przy zatruciu wilczą jagodą, czyli belladonną.

Lukáš: Wow. A co taka reakcja Argylla-Robertsona? To brzmi dość tajemniczo.

Karolína: Brzmi, ale jest to całkiem proste. Oznacza to, że źrenice reagują na skupienie wzroku z bliska, czyli na konwergencję, ale nie reagują na światło. Jest to typowe dla neurosyfilisu.

Lukáš: Dobra, przejdźmy do rogówki. Ona powinna być normalnie przezroczysta, prawda?

Karolína: Dokładnie tak. Jakiekolwiek zmętnienie albo wrzód może oznaczać problem — na przykład skutek poparzenia, stanu zapalnego albo urazu. Ale są też inne ciekawe znaleziska.

Lukáš: Na przykład?

Karolína: Na przykład arcus senilis. To taki szarobiaławy pasek na brzegu rogówki. Jest to w zasadzie odłożony tłuszcz i może sygnalizować hiperlipoproteinemię.

Lukáš: Czyli oczy mogą powiedzieć coś o poziomie cholesterolu? Fascynujące. A co z nosem? Tam chyba oceniamy głównie kształt i wielkość?

Karolína: Dokładnie. Duży nos możemy zaobserwować przy akromegalii, powiększony i nierówny nos, tak zwana rhinophyma, z kolei przy trądziku różowatym. A nos siodełkowaty jest typowy dla wrodzonej kiły.

Lukáš: Czyli Pinokio ze swoją akromegalią nie miał nic wspólnego?

Karolína: Dokładnie tak, tam przyczyna była zupełnie gdzie indziej. I jeszcze nie możemy zapomnieć o epistaksji, czyli krwawieniu z nosa. Najczęściej z miejsca zwanego locus Kiesselbachi.

Lukáš: Super, przejdźmy do ust. Co nam mogą zdradzić wargi?

Karolína: Dużo. Asymetryczne wargi, na przykład opadający kącik, wskazują na porażenie nerwu twarzowego. Niebieskawe, sinicze wargi z kolei na złe utlenowanie krwi przy chorobach serca lub płuc.

Lukáš: A co takie klasyczne popękane kąciki?

Karolína: Nazywamy je anguli infectiosi. Często stoi za nimi niedobór witaminy B2, ale też na przykład sideropenia, czyli niedobór żelaza.

Lukáš: A na koniec… chyba trochę niepopularny temat. Nieświeży oddech, czyli foetor ex ore.

Karolína: Tak, ale to ważne! Niecharakterystyczny zapach może być spowodowany zapaleniem dziąseł albo złą higieną. Ale istnieją też bardzo specyficzne zapachy.

Lukáš: Na przykład?

Karolína: Taki acetonowy zapach jest typowy dla śpiączki ketonowej u diabetyków. To bardzo poważny stan. Więc i węch jest podczas badania niezwykle ważny.

Lukáš: Wow. Czyli od oczu aż po oddech, głowa jest dosłownie pełna wskazówek. Wielkie dzięki, Karolino! Teraz przejdźmy do kolejnego tematu.

Lukáš: Czyli nie tylko to, co widzimy, ale i co czujemy, może nam dużo powiedzieć. A oprócz tego acetonowego oddechu, o którym mówiliśmy, istnieją też inne specyficzne zapachy?

Karolína: Dokładnie tak. Na przykład tak zwany foetor hepaticus, który przypomina mysi zapach albo świeżą wątrobę, jest typowy dla niewydolności wątroby.

Lukáš: Wow, to jest dość specyficzne. A co jeszcze?

Karolína: Potem jest zapach mocznicowy, który pachnie… no, amoniakiem. I ten występuje przy niewydolności nerek.

Lukáš: Dobra, to mamy nos. Teraz przejdźmy do ust. Co nam zdradzi sama śluzówka w ustach? Jak powinna wyglądać ta zdrowa?

Karolína: Zdrowa śluzówka jest pięknie różowa, błyszcząca i wilgotna. Jakiekolwiek odchylenie to sygnał.

Lukáš: Na przykład?

Karolína: Na przykład blada śluzówka wskazuje na anemię. Z kolei zaczerwieniona, czasem nawet z aftami, na stan zapalny, czyli stomatitis.

Lukáš: A słyszałem o jakichś plamach… to prawda?

Karolína: Tak, jest ich kilka. Takie grafitowe plamy po wewnętrznej stronie policzków są typowe dla choroby Addisona. Albo plamki Koplika, takie żółtawobiałe kropki, te z kolei sygnalizują odrę.

Lukáš: A co taka klasyczna pleśniawka?

Karolína: To jest pleśniawka. Są to białawe naloty spowodowane drożdżakami. Można je zetrzeć i często pojawiają się na przykład po leczeniu antybiotykami albo u osób z osłabioną odpornością.

Lukáš: Fascynujące. Człowiek czuje się jak detektyw. A co z językiem? On też jest tak wymowny?

Karolína: Język jest absolutnie kluczowy. Normalnie jest różowy, wilgotny, a przy wysunięciu idzie prosto.

Lukáš: A kiedy nie idzie prosto?

Karolína: Jeśli skręca w jedną stronę, może to być oznaka udaru mózgu. Zdrowa strona po prostu przepycha go na stronę chorą.

Lukáš: Wow. A co jeśli język jest suchy i obłożony?

Karolína: Suchy język to duży sygnał ostrzegawczy odwodnienia. To jeden z pierwszych wskaźników, że ciału brakuje płynów. A potem są takie specjalne przypadki jak język malinowy przy szkarlatynie albo wygładzony, czerwony język, tak zwane zapalenie języka Huntera, przy niedoborze witaminy B12.

Lukáš: Dobra, idźmy dalej. Dziąsła i zęby. Co powinniśmy tam wiedzieć?

Karolína: Przy dziąsłach obserwujemy głównie zaczerwienienie albo krwawienie, co oznacza stan zapalny, paradontozę albo na przykład niedobór witaminy C. A zęby… tam najważniejsze jest pamiętać, że zepsute uzębienie może być źródłem infekcji dla całego ciała.

Lukáš: To prawda. A jest tu jakaś ciekawostka?

Karolína: Raczej życiowo ważna rzecz. Jeśli pacjent ma protezę zębową i jest nieprzytomny, musimy ją natychmiast wyjąć! Grozi ryzyko zadławienia.

Lukáš: To ma sens. A na koniec… co migdałki i podniebienie miękkie?

Karolína: Tam obserwujemy głównie symetrię i kolor. Na przykład żółtawe podniebienie może być pierwszym objawem żółtaczki. Przy migdałkach z kolei sprawdzamy, czy nie są powiększone, zaczerwienione, z nalotami… to wszystko wskazuje na ostre zapalenie.

Lukáš: Czyli jama ustna to właściwie taka mała mapa stanu zdrowia całego ciała. Niewiarygodne. Dzięki, Karolino. A od ust teraz przeniesiemy się tylko kawałek dalej… przyjrzymy się małżowinom usznym.

Lukáš: Super, czyli oczy i nos mamy za sobą. A co z uszami? Są tylko do słuchania, czy powiedzą nam więcej?

Karolína: O wiele więcej! Każda małżowina uszna jest unikatowa jak odcisk palca. W zdrowym uchu przewód słuchowy jest czysty i co najważniejsze… nic nie boli, kiedy naciśniesz na ten mały chrzęstny wyrostek, czyli skrawek.

Lukáš: A kiedy boli? To ten moment, kiedy wiemy, że coś jest nie tak?

Karolína: Dokładnie tak. Bolesność przy pociąganiu za małżowinę uszną albo ucisku na skrawek często wskazuje na zapalenie ucha środkowego. I zwracamy też uwagę na przykład na żółtawe złogi, guzki dnawe.

Lukáš: Dobra, przeniesiemy się kawałek niżej… do szyi. Na co się tam skupić?

Karolína: Przy szyi używamy oglądania, palpacji i osłuchiwania. Już samym oglądaniem dowiemy się dużo. Szyja powinna odpowiadać budowie ciała. Chuda szyja z zapadniętymi dołkami widoczna jest przy kacheksji.

Lukáš: A gruba szyja chyba u… ludzi, którzy dużo ćwiczą?

Karolína: Albo u osób otyłych. Ale uwaga! Widoczne tętno tętnic szyjnych, tak zwanych tętnic szyjnych, może sygnalizować wysokie ciśnienie albo na przykład problem z tarczycą.

Lukáš: To niewiarygodne, ile wszystkiego można wyczytać tylko patrząc na głowę i szyję. Dzisiaj było naprawdę dużo informacji.

Karolína: Dokładnie. Od oczu, przez uszy, aż po szyję… każdy szczegół to ważny element układanki. Kluczowe jest zwracanie uwagi na odchylenia od normy.

Lukáš: Wielkie dzięki, Karolino, za świetne wyjaśnienie. A wam, drodzy słuchacze, dziękujemy za uwagę i czekamy na was w kolejnym odcinku Studyfi Podcastu!

Karolína: Trzymajcie się!