Podcast o Płazińce, Mięczaki i Pierścienice

Přepis

Tereza: Wyobraźcie sobie, że jesteście na wycieczce nad potokiem. Podnosicie kamień, a pod nim coś małego, płaskiego, mlecznobiałego zaczyna się wić. Przestraszycie się, czy będziecie ciekawi, co to jest?

Jakub: Świetne pytanie na początek! To, co właśnie opisaliście, to prawdopodobnie wypławek. A on należy do ogromnej grupy zwierząt, o której dziś będziemy rozmawiać.

Tereza: Słuchacie Studyfi Podcast. A dziś zanurzymy się w świat Triblastica, a konkretnie Pierwoustych. Jakubie, brzmi to trochę jak zaklęcie.

Jakub: To prostsze niż się wydaje. Triblastica oznacza, że mają ciało zbudowane z trzech listków zarodkowych. A Pierwouste... to znaczy, że ich pragęba z rozwoju embrionalnego stała się ich ostatecznymi ustami. Ale to tylko techniczne detale. Spójrzmy na pierwszy typ, te tajemnicze Płazińce.

Tereza: Dobrze, więc płazińce. Nazwa sugeruje, że będą... płaskie.

Jakub: Dokładnie tak. Mają spłaszczone ciało, o długości od kilku milimetrów aż po niewiarygodne dwadzieścia metrów, jak niektóre tasiemce. Ważne jest, że oddychają całą powierzchnią ciała i mają tylko prymitywne układy narządów.

Tereza: Czyli żadnych płuc, żadnych skomplikowanych naczyń krwionośnych?

Jakub: W ogóle. Układ krwionośny jest otwarty, a układ nerwowy składa się tylko z zwoju głowowego. Są to właściwie tacy mistrzowie prostoty. A niektórzy z nich to wspaniałe bioindykatory.

Tereza: Bioindykatory? To jak ten wypławek biały z mojej historii?

Jakub: Tak! Płazińce, które żyją wolno, są związane z czystą wodą. Kiedy je znajdziecie, wiecie, że ekosystem jest w porządku. Co więcej, mają niesamowitą zdolność regeneracji. Potnijcie ją, a odrosną wam dwie.

Tereza: To jak z jakiegoś filmu science fiction! Ale nie wszystkie płazińce są takimi dobrymi pomocnikami, prawda?

Jakub: Niestety nie. Mamy tu też pasożyty, takie jak tasiemce i przywry. A to już zupełnie inna historia. One żyją wewnątrz ciał kręgowców, na przykład w naszych jelitach.

Tereza: Fuj. Jak się tam utrzymują?

Jakub: Mają na głowie haczyki i przyssawki. Tym wgryzają się w ścianę jelita i pobierają składniki odżywcze bezpośrednio od żywiciela. Dlatego nawet nie mają układu pokarmowego, nie potrzebują go. Wszystko dostają podane na tacy.

Tereza: To jest przerażająco efektywne. A co z tymi przywrami?

Jakub: One są podobne. Na przykład przywra wątrobowa pasożytuje w przewodach żółciowych, a przywra krwi wywołuje chorobę zwaną bilharcjozą, głównie w tropikach.

Tereza: Dobrze, opuśćmy świat pasożytów. Następne w kolejce są Mięczaki. To już brzmi bardziej przyjaźnie – ślimaki, małże...

Jakub: Dokładnie. Mięczaki są już znacznie bardziej skomplikowane. Mają doskonałą jamę ciała, celom, i ciało podzielone na trzy części: głowę, umięśnioną nogę do poruszania się i worek trzewiowy, gdzie znajdują się wszystkie organy.

Tereza: I oczywiście tę muszlę! Muszlę ślimaka albo małża.

Jakub: Tak, ją wydziela fałd skórny zwany płaszczem. To ich zewnętrzny szkielet, egzoszkielet. Chroni ich. Chociaż u niektórych, jak u ślimaków nagich czy głowonogów, muszla zanikła lub całkowicie zniknęła.

Tereza: A co z ich wnętrzem? Czy są w lepszej sytuacji niż płazińce?

Jakub: Znacznie lepiej. Mają rurkowaty układ pokarmowy, a w ustach mają coś, co nazywamy radulą. Wyobraźcie sobie to jako szorstki język, taką tarkę do pokarmu.

Tereza: To sprytne! A co ze zmysłami? Ślimak pewnie nie widzi zbyt dobrze, ale co na przykład z ośmiornicą?

Jakub: Świetna obserwacja! Zmysły bardzo się różnią. Ślimaki mają prymitywne oczka, ale głowonogi, takie jak ośmiornice czy mątwy, mają oko komorowe. Jest prawie tak doskonałe jak ludzkie! Są to niewiarygodnie inteligentne i drapieżne stworzenia.

Tereza: Więc mamy ślimaki, takie jak ślimak ogrodowy. Potem małże, takie jak szczeżuja czy ostryga...

Jakub: Zgadza się. Małże mają muszlę z dwóch części i często przyczepiają się do podłoża za pomocą nici bisiorowych. A perłopław morski, jak sama nazwa wskazuje, wytwarza perły.

Tereza: I na koniec te super inteligentne głowonogi. Bez muszli, z ramionami i dużym mózgiem.

Jakub: Dokładnie. Ich noga przekształciła się w ramiona z przyssawkami. I mają jeszcze jedną tajną broń – gruczoł atramentowy. Kiedy są w niebezpieczeństwie, wypuszczają atrament i znikają w obłoku ciemności.

Tereza: Podsumujmy to. Pierwouste Triblastica to ogromna grupa, do której należą prostsze płazińce – niektóre wolno żyjące, inne niebezpieczne pasożyty.

Jakub: A potem znacznie bardziej rozwinięte mięczaki, które zasiedliły wodę i ląd i znajdziemy wśród nich wszystko, od powolnego ślimaka po genialną ośmiornicę. Ich różnorodność jest fascynująca.

Tereza: Dziękujemy, że słuchaliście Studyfi Podcast. Do usłyszenia przy kolejnym temacie!

Jakub: Trzymajcie się!