Streszczenie Nudności i wymioty: Fizjologia i patologia
Nudności i wymioty: Fizjologia, patologia i konsekwencje dla studentów
Wprowadzenie
Krótkie i przejrzyste podsumowanie głównych przyczyn nudności i wymiotów, z praktycznymi przykładami i zrozumiałym podziałem na rozdziały. Materiał przeznaczony jest do samodzielnej nauki i kładzie nacisk na rozpoznawanie najczęstszych etiologii oraz ich objawów klinicznych.
Definicja: Nudności i wymioty to objawy, które mogą mieć wiele przyczyn; ich etiologia obejmuje leki, choroby przewodu pokarmowego, ośrodkowy układ nerwowy, układ przedsionkowy, zaburzenia metaboliczne i endokrynne, infekcje, czynniki psychiczne oraz specyficzne choroby dziecięce.
Główne kategorie przyczyn
Przyczyny dzielimy na przejrzyste grupy, aby ułatwić diagnostykę możliwej etiologii podczas badania klinicznego.
1) Leki i zatrucia
- Leki przeciwdrobnoustrojowe: np. erytromycyna może wywoływać nudności i wymioty poprzez stymulację motoryki lub drażnienie żołądka.
- Leki przeciwbólowe i działanie ośrodkowe: opioidy często powodują nudności poprzez mechanizmy ośrodkowe.
- Leki przeciwcukrzycowe: niektóre doustne leki przeciwcukrzycowe mogą wywoływać efekty żołądkowo-jelitowe.
- Leki przeciwpadaczkowe: mogą mieć działania niepożądane, w tym nudności.
- Leki kardiologiczne: digoksyna, niektóre leki antyarytmiczne i leki hipotensyjne.
- Chemioterapia: zwłaszcza cisplatyna o silnym potencjale emetogennym.
- Znieczulenie, alkohol i nikotyna również mogą być czynnikami wyzwalającymi.
Praktyczny przykład: pacjent po chemioterapii cisplatyną typowo doświadcza ciężkich ostrych nudności i późnych wymiotów, dlatego profilaktycznie podaje się leki przeciwwymiotne.
2) Zaburzenia przewodu pokarmowego i otrzewnej
- Niedrożność mechaniczna: wysoka niedrożność jelit powoduje częste wymioty.
- Choroby zapalne i czynnościowe: zapalenie wyrostka robaczkowego, ostre i przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, choroba Leśniowskiego-Crohna.
- Zmiany organiczne: guzy trzustki, poszerzenie przełyku/żołądka/dwunastnicy.
- Stany infekcyjne/toksyczne: toksyny bakteryjne w jelitach, zatrucia pokarmowe.
- Inne: opóźnione opróżnianie żołądka (gastropareza), choroby dróg żółciowych (np. zapalenie pęcherzyka żółciowego), zapalenie otrzewnej, niedokrwienie jelit.
Tabela: porównanie wybranych przyczyn ze strony przewodu pokarmowego
| Przyczyna | Główna cecha | Typowe objawy towarzyszące |
|---|---|---|
| Niedrożność mechaniczna (ileus) | nawracające wymioty, często o zapachu kałowym | ból brzucha, wzdęcie |
| Zapalenie trzustki | silny ból w nadbrzuszu | podwyższone amylazy/lipazy |
| Zapalenie błony śluzowej żołądka / choroba wrzodowa | dyspepsja miejscowa, nudności | ból podczas jedzenia, krwawienie z przewodu pokarmowego |
3) Przyczyny ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN)
- Migrena: często towarzyszą jej nudności i wymioty.
- Padaczka i stany po napadzie (postiktalne).
- Podwyższone ciśnienie śródczaszkowe: guzy, krwawienia, wodogłowie mogą wywoływać nawracające wymioty bez nudności.
- Stany zapalne i urazy: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wstrząśnienie mózgu.
Praktyczne zastosowanie: ostre, nawracające wymioty z objawami neurologicznymi (ból głowy, zaburzenia świadomości) wymagają badania neurochirurgicznego/neuroobrazowego.
4) Zaburzenia związane z układem przedsionkowym
- Choroba lokomocyjna (kinetozy), zapalenie błędnika, guzy ucha wewnętrznego.
- Choroba Meniere’a: przewlekła choroba ucha wewnętrznego z epizodami zawrotów głowy, zaburzeniami słuchu i szumami usznymi; etiologia prawdopodobnie związana jest z dysfunkcją endolimfatyczną i gromadzeniem się płynu.
Definicja: Choroba Meniere’a charakteryzuje się nawracającymi epizodami wirowych zawrotów głowy, postępującym niedosłuchem czuciowo-nerwowym i szumami usznymi, związanymi z dysfunkcją układu endolimfatycznego.
5) Przyczyny endokrynologiczne i metaboliczne
- Kwasica ketonowa w cukrzycy, mocznica, zaburzenia funkcji przytarczyc, hiperkalcemia, nadczynność tarczycy, choroba Addisona.
- Ciąża: ty
Zarejestruj się po pełne podsumowanieMasz już konto? Zaloguj się
Etiologia nudności i wymiotów
Klíčové pojmy: Leki i toksyny często wywołują nudności; cisplatyna jest silnie emetogenna, Niedrożność mechaniczna (ileus) powoduje nawracające wymioty z rozdęciem brzucha, Przyczyny ze strony OUN obejmują migrenę, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe oraz infekcje, Zaburzenia przedsionkowe (choroba lokomocyjna, zapalenie błędnika, choroba Meniere'a) prowadzą do nudności i zawrotów głowy, Hyperemesis gravidarum jest ciężką postacią wymiotów ciężarnych z odwodnieniem i ketozą, Stany metaboliczne, takie jak kwasica ketonowa (DKA), mocznica i hiperkalcemia, mogą powodować wymioty, Zawał mięśnia sercowego może objawiać się nudnościami/wymiotami wraz z innymi objawami autonomicznymi, Infekcyjne zapalenie żołądka i jelit oraz toksyny pokarmowe powodują ostre wymioty z biegunką, Zaburzenia psychiatryczne i silne emocje mogą wywoływać wymioty psychosomatyczne, Dziecięce przerostowe zwężenie odźwiernika powoduje wymioty chlustające u niemowląt, Diagnostyka wymaga wywiadu, badania fizykalnego oraz ukierunkowanych badań laboratoryjnych/obrazowych, W przypadku ryzyka odwodnienia należy działać pilnie i korygować elektrolity