Streszczenie Mózgowa zakrzepica żylna i encefalopatia naczyniowa

## Wprowadzenie Zakrzepica zatok żylnych mózgu (zakrzepica zatok opony twardej) to stan, w którym dochodzi do powstania zakrzepu w zatokach żylnych mózgu. Prowadzi to do zaburzenia odpływu krwi żylnej, wzrostu ciśnienia śródczaszkowego i może skutkować niedokrwieniem, obrzękiem oraz krwotokiem. > **Definicja:** Zakrzepica zatok żylnych mózgu to zamknięcie zatok żylnych opony twardej przez zakrzep, co zaburza odpływ żylny z mózgu i może prowadzić do nadciśnienia śródczaszkowego, niedokrwienia oraz krwotoku. ## Podstawowa patofizjologia (opisana krokowo) 1. Zaburzenie przepływu krwi żylnej w zatoce opony twardej → akumulacja krwi za przeszkodą. 2. Wzrost ciśnienia żylnego → uszkodzenie bariery krew-mózg → obrzęk śródmiąższowy. 3. Niedostateczne utlenowanie tkanki z powodu obniżonego gradientu perfuzji → ryzyko niedokrwienia i zawału. 4. Uszkodzone ściany naczyń i podwyższone ciśnienie mogą prowadzić do krwawienia, które może być zlokalizowane śródmózgowo, podpajęczynówkowo lub podtwardówkowo w zależności od lokalizacji okluzji. ### Rozróżnienie: zakrzepica aseptyczna a septyczna | Typ | Główne przyczyny | Kontekst kliniczny | |---|---:|---| | Zakrzepica aseptyczna | Ciąża, połóg, antykoncepcja hormonalna, stany trombofilne (wrodzone i nabyte), nowotwory złośliwe, choroby autoimmunologiczne, odwodnienie, niedawna punkcja lędźwiowa, kortykoterapia, okres pooperacyjny, palenie tytoniu | Częstsza u młodszych kobiet w związku z czynnikami hormonalnymi i trombofilnymi | | Zakrzepica septyczna | Miejscowe infekcje (twarz, okolica szczękowo-twarzowa → zatoka jamista; zapalenie ucha/zapalenie wyrostka sutkowatego → zatoka poprzeczna), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropień mózgu, uraz penetrujący | Obecnie rzadka dzięki antybiotykom, zazwyczaj towarzyszą jej objawy infekcji | ## Obraz kliniczny - **Ból głowy:** najczęstszy i charakterystyczny objaw. Zazwyczaj ma początek podstępny i nasila się w ciągu dni do tygodni z postępującym rozwojem objawów nadciśnienia śródczaszkowego. - **Napady padaczkowe:** częste, mogą być uogólnione i ogniskowe. - **Ogniskowe objawy neurologiczne:** deficyt ruchowy, czuciowy w zależności od zajętego obszaru. - **Zaburzenia świadomości:** zmiany jakościowe i ilościowe aż do śpiączki. - **Zaburzenia widzenia:** diplopia, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obniżenie ostrości wzroku. > **Definicja:** Zakrzepica zatoki jamistej to zakrzepica sinus cavernosus; typowe są bóle pozagałkowe, zaczerwienienie spojówek i wytrzeszcz gałki ocznej. ### Typowe objawy w zależności od lokalizacji | Lokalizacja | Typowe objawy | |---|---| | Zatoka strzałkowa górna / inne zatoki nadnamiotowe | Ból głowy, ogniskowe objawy neurologiczne, padaczka, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego | | Zatoka jamista | Ból pozagałkowy, zaczerwienienie spojówek, wytrzeszcz gałki ocznej, oftalmoplegia | | Zatoka poprzeczna / esowata | Ból ucha, podejrzenie szerzenia się infekcji z wyrostka sutkowatego, objawy ogniskowe | ## Diagnostyka (praktyczne podejście) 1. Podejrzenie: u pacjenta z postępującym nasileniem bólu głowy, nowymi napadami drgawkowymi lub objawami ogniskowymi, szczególnie jeśli występują czynniki ryzyka (ciąża, antykoncepcja, trombofilia, niedawna infekcja). 2. Badania obrazowe: TK lub MRI z fazą żylną; MR wenografia (MRV) lub TK wenografia (CTV) w celu potwierdzenia okluzji zatoki. 3. Badania laboratoryjne: podstawowe badania krwi, badania krzepnięcia, screening stanów trombofilnych według wskazań, posiewy w przypadku podejrzenia etiologii septycznej. 4. Inne: badanie okulistyczne (fundoskopia), monitorowanie neurologiczne, ocena potrzeby leków przeciwdrgawkowych lub leczenia przeciwzakrzepowego. ## Leczenie (podstawowe zasady) - Antykoagulacja: standardowe leczenie w przypadku zakrzepicy aseptycznej (np. heparyna przejściowo, następnie doustne antykoagulanty w zależności od stanu klinicznego). - Antybiotyki: w przypadku zakrzepicy septycznej jako pierwszy krok, wraz z leczeniem chirurgicznym w zależności od źródła infekcji. - L