Podcast o Gramatyka polska i czeska: przydawka i bezokolicznik

Kapitoly

Przydawka w praktyce

Związek zgody i rządu

Związek przynależności

Podsumowanie

Přepis

Zuzanna: Wyobraź sobie, że opisujesz komuś swój wymarzony samochód. Mówisz: „szybki, czerwony kabriolet”. Używasz określeń, żeby go dokładnie opisać. I właśnie te określenia to bohater naszego odcinka.

Filip: Dokładnie! Bez nich zdania byłyby nudne i nieprecyzyjne. To jest właśnie przydawka, czyli część zdania określająca rzeczownik. Witajcie w Studyfi Podcast!

Zuzanna: Okej, czyli przydawka to taki „doprecyzowywacz”. Jakie ma rodzaje?

Filip: Najczęstsza to przydawka przymiotna, w związku zgody. Na przykład „piękna pogoda”. Rzeczownik i przymiotnik zgadzają się co do przypadku, liczby i rodzaju. Proste, prawda?

Zuzanna: Jasne! A co z przykładem „miasto Kraków”?

Filip: To też związek zgody, ale z przydawką rzeczowną. Mamy też związek rządu, gdzie przydawka rządzi przypadkiem rzeczownika, np. „służba (komu? czemu?) ojczyźnie”.

Zuzanna: Brzmi trochę jak jakaś relacja władzy. Coś jeszcze?

Filip: Coś w tym jest! Mamy też związek przynależności. Tu przydawka jest jakby „luźno” powiązana. Np. „drzwi (jakie?) do piwnicy” albo „jajko (jakie?) na twardo”.

Zuzanna: Czyli określenie nie odmienia się z rzeczownikiem. A „okazja poznać”?

Filip: Dokładnie! To przydawka bezokolicznikowa. Co ciekawe, w polskim wolimy powiedzieć „okazja do poznania”, używając rzeczownika. Ale obie formy są poprawne.

Zuzanna: A więc podsumujmy. Przydawka określa rzeczownik. Może być w związku zgody, rządu lub przynależności.

Filip: Pamiętajcie o przykładach: „dobra książka”, „szczyt góry”, „kawa z mlekiem”. To najlepszy sposób, żeby to zapamiętać. Dziękujemy i do usłyszenia!