Podcast o Dachy płaskie: Typy i konstrukcja

Přepis

Tomáš: Większość ludzi myśli, że płaski dach jest… no, idealnie płaski. Jak stół. Ale co, jeśli powiem wam, że to wcale nieprawda?

Tereza: Dokładnie tak, Tomáš. To jeden z największych mitów. W rzeczywistości każdy tak zwany „płaski” dach musi mieć spadek. Nawet jeśli to tylko niewielki spadek.

Tomáš: Czekaj, więc płaski dach właściwie nie jest płaski? Trochę mi teraz głowa eksplodowała. Dlaczego?

Tereza: Woda musi z niego jakoś spływać. Gdyby był idealnie płaski, po każdym deszczu mielibyście basen na dachu. A tego naprawdę nie chcecie.

Tomáš: Aha! To ma sens. Więc ile wynosi ten „tajny” spadek? Słuchacie Studyfi Podcast, a dzisiaj z ekspertką Terezą przyjrzymy się płaskim dachom.

Tereza: Ten minimalny spadek to jeden stopień, co odpowiada około 1,75 procenta. Ale za płaski dach ogólnie uważa się każdy ze spadkiem do pięciu stopni.

Tomáš: Rozumiem. Czyli to taki bardzo leniwy pagórek. Z czego składa się taki dach? Brzmi to prosto, ale zakładam, że tak nie jest.

Tereza: Nie jest, ale to też nie jest nauka rakietowa. Zasadniczo ma trzy główne części. Konstrukcję nośną, która to wszystko trzyma, potem samą powłokę dachową, która chroni przed pogodą, i na koniec elementy dodatkowe, takie jak na przykład wpusty do wody.

Tomáš: Powłoka dachowa… to ta warstwa na górze, prawda?

Tereza: Tak, ale ta powłoka może być albo jedna, albo może ich być więcej. I według tego dzielimy dachy.

Tomáš: Czyli mamy dachy jednopowłokowe i… logicznie… dwupowłokowe?

Tereza: Zgadza się. Dach jednopowłokowy ma wszystkie warstwy w bezpośrednim kontakcie. Wyobraź sobie to jak kanapkę. Ale nawet tę kanapkę możesz zrobić na dwa sposoby.

Tomáš: Jak to?

Tereza: Albo masz klasyczną kolejność, gdzie główna hydroizolacja – ta warstwa przeciw wodzie – jest na samym wierzchu, nad izolacją termiczną.

Tomáš: To brzmi logicznie. Chronię ciepło przed wodą.

Tereza: Dokładnie. Ale potem istnieje też odwrócona, czyli inwersyjna kolejność. Tam jest na odwrót. Hydroizolacja jest pod izolacją termiczną.

Tomáš: A po co to się robi? Dlaczego miałbym kłaść izolację termiczną na deszcz?

Tereza: Ponieważ stosuje się specjalną nienasiąkliwą izolację, na przykład polistyren ekstrudowany. A ta wierzchnia warstwa chroni hydroizolację pod spodem przed uszkodzeniami lub słońcem. To jest właściwie genialne.

Tomáš: A te dwupowłokowe?

Tereza: Tam między górną a dolną powłoką jest szczelina powietrzna. Górna powłoka to hydroizolacja, a dolna to izolacja termiczna. Ta szczelina pomaga wentylować dach.

Tomáš: Dobrze, to był podział według warstw. Ale słyszałem, że płaskie dachy można też różnie wykorzystywać. Że to nie musi być tylko nudna powierzchnia.

Tereza: Dokładnie tak! Dzielimy je też według funkcji. Podstawą jest dach użytkowy, na który wchodzi się tylko w celu kontroli i konserwacji. Nuda.

Tomáš: Zgadzam się. Co dalej?

Tereza: Potem jest dach eksploatacyjny! A to już jest zabawa. Może służyć do rekreacji, jako taras, może na nim być parking, a nawet heliport!

Tomáš: Heliport na dachu? To jak z filmu! A co z tymi zielonymi dachami, o których teraz tak dużo się mówi?

Tereza: To moja ulubiona kategoria. Zielony dach ma jako wierzchnią warstwę roślinność. Możesz tam mieć trawnik, krzewy… To świetne dla środowiska w miastach, a do tego wygląda niesamowicie. Idealne dla tego rekreacyjnego dachu eksploatacyjnego.

Tomáš: Brzmi świetnie, ale taki dach musi chyba spełniać wiele wymagań, prawda? Zwłaszcza jeśli ma na nim lądować helikopter.

Tereza: Zdecydowanie. Pierwsza to statyka. Dach musi udźwignąć sam siebie, śnieg, ludzi, samochody… i musi wytrzymać ssanie wiatru, żeby nam nie odleciał. To zapewnia głównie konstrukcja nośna i mocne połączenie wszystkich warstw.

Tomáš: A co z tą wodą, o której mówiliśmy?

Tereza: Wodoszczelność jest absolutnie kluczowa. A żeby budowlańcy byli pewni, że nigdzie nic nie przecieka, po zakończeniu wykonują tak zwaną próbę zalewową.

Tomáš: Próba zalewowa? To brzmi dramatycznie.

Tereza: Trochę tak. Zatyka się odpływy i dach na pewien czas napełnia się wodą. W ten sposób symuluje się ogromną ulewę i sprawdza, czy nigdzie nie przecieka. To taki test basenowy.

Tomáš: To sprytne! Jakie są inne wymagania?

Tereza: Na pewno termiczno-techniczne. Dach nie może zimą przepuszczać ciepła na zewnątrz, a latem do środka. I musi też radzić sobie z wilgocią, żeby w konstrukcji nie skraplała się woda i nie powstawały pleśnie. I oczywiście odporność ogniowa.

Tomáš: Wróćmy jeszcze do tego odwodnienia. Jak więc zapewnić, żeby woda prawidłowo spływała?

Tereza: Istnieje kilka prostych zasad. Każdy dach powinien mieć co najmniej dwa wpusty – na wypadek, gdyby jeden się zatkał. Odpływ nie powinien też być dalej niż 15 metrów od najwyższego punktu dachu.

Tomáš: I umieszcza się go bezpośrednio przy atyce, czyli tym podwyższonym brzegu dachu?

Tereza: Właśnie, że nie. Musi być oddalony od attyki lub innych konstrukcji o co najmniej metr. A co ważne, powierzchnia wokół wpustu musi być lekko zagłębiona, żeby woda naturalnie się tam zbierała.

Tomáš: Czyli taki mały lejek.

Tereza: Dokładnie tak. A dla pewności często dodaje się awaryjne przelewy bezpośrednio w atyce. Gdyby wpusty zawiodły, woda przeleje się na zewnątrz, a nie do budynku.

Tomáš: Dobrze, na koniec szybko przejdźmy przez poszczególne warstwy, z których składa się powłoka dachowa. Jakbyś kroił cebulę.

Tereza: Świetny pomysł! Więc na samym dole jest konstrukcja nośna. Na niej jest paroizolacja, która zapobiega przedostawaniu się wilgoci z wnętrza do dachu.

Tomáš: Następna to warstwa spadkowa?

Tereza: Tak, ona tworzy ten nasz tajny spadek. Może być z betonu lekkiego lub nawet z klinów z izolacji termicznej. Właśnie izolacja termiczna to kolejna warstwa – utrzymuje ciepło.

Tomáš: A potem już przyjdzie ta najważniejsza, prawda?

Tereza: Dokładnie, warstwa hydroizolacyjna. To są albo papy asfaltowe, które się zgrzewa palnikiem, albo różne folie, które się mechanicznie kotwi i zgrzewa.

Tomáš: I jesteśmy na końcu?

Tereza: Prawie. Na samym wierzchu jest jeszcze warstwa ochronna. Chroni ona hydroizolację przed słońcem lub uszkodzeniami. Może to być specjalna powłoka, warstwa kamyków – tak zwanego żwiru – albo na przykład płyty na podkładkach, jeśli dach jest eksploatacyjny.

Tomáš: Wow. Więc to nie jest tylko jedna warstwa papy. To przemyślany system. Wielkie dzięki, Terezo, za świetne wyjaśnienie!

Tereza: Nie ma za co, Tomáš! A teraz, kiedy znamy poszczególne warstwy, możemy zobaczyć, jak się one ze sobą łączą.

Tomáš: Istnieje więcej typów tych układów?

Tereza: Dokładnie tak. Najczęściej spotykany jest tak zwany dach jednopowłokowy z klasyczną kolejnością warstw. Ale kluczową rzeczą, którą zawsze musimy rozwiązać, jest spadek. Woda po prostu musi spływać.

Tomáš: A jak tworzy się ten spadek na płaskim dachu?

Tereza: Są w zasadzie trzy główne sposoby. Albo sama konstrukcja nośna jest nachylona, na przykład blacha trapezowa. Albo na płaską konstrukcję dodaje się specjalną warstwę spadkową z lekkiego betonu. A trzecią możliwością są kliny spadkowe bezpośrednio z izolacji termicznej.

Tomáš: To brzmi sprytnie. A co z jakimiś… specjalnymi typami dachów?

Tereza: Oczywiście! Na przykład dach odwrócony. Tam wszystko jest na odwrót. Hydroizolacja jest schowana na samym dole, pod izolacją termiczną.

Tomáš: Co? Pod izolacją? Dlaczego się to robi?

Tereza: Ponieważ jest tak doskonale chroniona przed słońcem, mrozem i uszkodzeniami mechanicznymi. Izolacja właściwie ją chroni. To świetne rozwiązanie dla dachów, gdzie jest na przykład warstwa kamyków, lub dla zielonych dachów.

Tomáš: Zielone dachy! Czyli mogę sobie na dachu wyhodować trawnik?

Tereza: W zasadzie tak. Do układu trzeba jednak dodać kolejne warstwy – drenażową, która odprowadza nadmiar wody, i filtracyjną, żeby się nie zatkała. A przede wszystkim musimy zapobiec, żeby korzenie nie przerosły przez dach.

Tomáš: Czyli dach może być prawie jak mały ogródek. Niesamowite. Mogłabyś to na koniec wszystko podsumować?

Tereza: Jasne. Kluczowe jest pamiętać, że płaski dach to przemyślany system. Układ zawsze dostosowuje się do tego, czemu będzie służyć. Czy to klasyczny dach, odwrócony, zielony, czy może nawet eksploatacyjny, po którym się chodzi.

Tomáš: I zawsze, zawsze musimy pamiętać o spadku i odpływie wody.

Tereza: Dokładnie tak! Tym samym omówiliśmy to, co najważniejsze.

Tomáš: Idealnie. Bardzo ci dziękuję, Terezo, za wszystkie informacje. I dziękujemy również wam, naszym słuchaczom, że byliście z nami. Usłyszymy się znowu w kolejnym odcinku Studyfi Podcast.

Tereza: Trzymajcie się pięknie i do zobaczenia!