Streszczenie Choroba afektywna dwubiegunowa

## Wprowadzenie Choroba afektywna dwubiegunowa (dawniej nazywana psychozą maniakalno-depresyjną) jest poważną, biologicznie uwarunkowaną chorobą charakteryzującą się zmianami nastroju między epizodami depresyjnymi a maniakalnymi. Dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn, niezależnie od wykształcenia czy statusu społecznego, i może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. > **Definicja:** Choroba afektywna dwubiegunowa jest zaburzeniem psychicznym charakteryzującym się naprzemiennym występowaniem epizodów depresyjnych, maniakalnych lub mieszanych, które mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni i znacząco wpływają na życie pacjenta. ## Podstawowy podział stanów ### Epizod depresyjny - Czas trwania: co najmniej 2 tygodnie. - Warunek: co najmniej 5 z poniższych objawów występujących jednocześnie przez minimum 2 tygodnie: - obniżony, smutny nastrój - utrata zainteresowania lub przyjemności z aktywności - zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność) - zmiany apetytu, brak apetytu lub zwiększony apetyt - obniżona energia, zwiększone zmęczenie - spowolnienie psychoruchowe lub, przeciwnie, wewnętrzny niepokój - trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji - poczucie beznadziei, aż do myśli samobójczych > **Definicja:** Epizod depresyjny to okres charakteryzujący się znacznym obniżeniem nastroju i zmniejszeniem zdolności do funkcjonowania, trwający co najmniej 2 tygodnie, z obecnością minimum 5 objawów. Praktyczny przykład: Pacjentka, która przez 3 tygodnie nie wychodzi z domu, śpi długo w ciągu dnia, ma zmniejszone zainteresowanie hobby i wielokrotnie stwierdza, że nie czuje się zdolna wstać z łóżka, może spełniać kryteria epizodu depresyjnego. ### Epizod maniakalny - Czas trwania: co najmniej 1 tydzień (lub krócej, jeśli hospitalizacja jest konieczna). - Objawy: wyraźnie podwyższony lub drażliwy nastrój z kilkoma z poniższych cech: - przyspieszone myślenie, mówienie, natłok pomysłów - euforia lub nadmierna pewność siebie - zmniejszona potrzeba snu - impulsywne lub ryzykowne zachowania (nadmierne wydawanie pieniędzy, promiskuityzm) - nadmierna aktywność bez wyraźnego celu, obniżone zahamowania - zwiększone używanie substancji psychoaktywnych lub zachowania hazardowe > **Definicja:** Epizod maniakalny to okres nieprawidłowo podwyższonego, ekspansywnego lub drażliwego nastroju trwający co najmniej 1 tydzień, któremu towarzyszy wyraźna zmiana zachowania. Praktyczny przykład: Student, który nie śpi przez całą noc, wydaje duże sumy pieniędzy i nie rozumie obaw przyjaciół dotyczących jego zachowania, może znajdować się w epizodzie maniakalnym. ### Epizod mieszany - Charakterystyka: jednoczesne lub szybko zmieniające się objawy depresji i manii w ciągu jednego dnia lub godzin. - Ryzyko: zwiększone ryzyko impulsywnych zachowań i skłonności samobójczych. > **Definicja:** Epizod mieszany obejmuje jednoczesne symptomy depresyjne i maniakalne w tym samym okresie czasu. ## Przyczyny i predyspozycje - Dokładnej przyczyny nie można zawsze jednoznacznie określić. - Główne czynniki: - czynniki genetyczne (wywiad rodzinny) - zaburzenia biochemiczne i hormonalne w mózgu - czynniki środowiskowe (stres, trauma) - Zaburzenie afektywne dwubiegunowe jest przede wszystkim uważane za chorobę uwarunkowaną biologicznie. Czy wiesz, że zaburzenie afektywne dwubiegunowe ma silny komponent genetyczny, a ryzyko jest wyższe, jeśli członek rodziny ma tę samą diagnozę? ## Diagnostyka - Badanie kliniczne przez psychiatrę: ocenia objawy, długość epizodów i wpływ na funkcjonowanie. - Badania przesiewowe i kwestionariusze: w przypadku depresji często stosuje się test GASA (przesiewowy test w kierunku depresji) w celu oceny nasilenia objawów. - Ważna jest diagnostyka różnicowa od innych stanów (np. depresja jednobiegunowa, zaburzenia używania substancji psychoaktywnych, choroby neurologiczne). ## Leczenie Leczenie łączy farmakoterapię i interwencje psychospołeczne. Tabela: Porównanie głównych podejść terapeutycznych