Streszczenie Bliski Wschód w okresie międzywojennym
Bliski Wschód w okresie międzywojennym: Kompletny przewodnik
Wprowadzenie
Polityka międzywojenna na Bliskim Wschodzie obejmuje okres między pierwszą a drugą wojną światową, kiedy rozpadały się struktury osmańskie, powstawały nowe państwa, a mocarstwa zagraniczne (głównie Wielka Brytania i Francja) kształtowały granice oraz reżimy polityczne. Niniejszy materiał podsumowuje kluczowe wydarzenia, aktorów i prądy ideologiczne w regionie, i pomoże zrozumieć, dlaczego mapa polityczna Bliskiego Wschodu ukształtowała się właśnie w taki sposób, w jaki to nastąpiło.
Główne tematy i ich analiza
1) Mandaty, niepodległość i wpływy brytyjsko-francuskie
- Po zakończeniu I wojny światowej dawne prowincje osmańskie przechodziły pod administrację mandatową, nadzorowaną przez Ligę Narodów.
- Wielka Brytania i Francja miały największe wpływy: Wielka Brytania szczególnie w Iraku, Palestynie i Egipcie, Francja w Syrii i Libanie.
Definicja: Mandat Ligi Narodów to formalnie powierzone zarządzanie terytorium przez zwycięskie mocarstwo w imieniu Ligi Narodów, z deklarowanym celem przygotowania tego terytorium do samorządności.
Praktyczny przykład: Irak w latach 1921–1932 był królestwem pod mandatem brytyjskim; 3 października 1932 roku Irak ogłosił niepodległość, jednak wpływy brytyjskie utrzymywały się.
2) Powstanie i opór: bunty i ruchy narodowe
- Powstanie irackie w 1920 roku było skierowane przeciwko brytyjskiej dominacji.
- W Syrii powstanie w latach 1925–1927 było prowadzone przez Sułtana al-Atrasza przeciwko administracji francuskiej.
Czy wiesz, że w 1939 roku Turcja zajęła Hatay za cichą zgodą Francji? (Hatay było wcześniej wydzielonym obszarem między Syrią a Turcją.)
3) Wybrane państwa i ich status
- Irak: 1921–1932 królestwo pod mandatem brytyjskim; król Fajsal (panował 1921–1933).
- Egipt: od 22 lutego 1922 roku formalnie niepodległe królestwo, ale pod silnym wpływem brytyjskim; król Fu’ad I (1922–1936).
- Transjordania: emir Abdullah (1921–1946), niepodległe Królestwo Haszymidzkie ogłoszone w 1946 roku; układ angielsko-jordański z 1928 roku przyznał nominalną niepodległość pod warunkiem brytyjskiej obecności wojskowej.
- Syria i Liban: pod mandatem francuskim; Liban, zgodnie z konstytucją z 1926 roku, miał prezydenta, którym miał być maronita.
Tabela: Mandaty i status formalny
| Kraj | Mandat/Status | Główne mocarstwo | Uwaga |
|---|---|---|---|
| Irak | Królestwo pod mandatem (1921–1932) | Wielka Brytania | Niepodległość 3.10.1932 |
| Syria | Administracja mandatowa | Francja | Powstanie 1925–1927 (Sułtan al-Atrasz) |
| Liban | Administracja mandatowa | Francja | Konstytucja 1926: prezydent maronita |
| Egipt | Formalna niepodległość 1922 | Wielka Brytania | Silne wpływy brytyjskie |
| Transjordania | Nominalna niepodległość | Wielka Brytania | Układ angielsko-jordański 1928 |
4) Władcy i elity polityczne
- Husajn al-Haszimi: uznany przez Brytyjczyków za króla Hidżazu.
- Abd al-Aziz Ibn Saud: w 1926 roku ogłasza się królem Hidżazu i Nadżdu (zakłada Arabię Saudyjską); Mekka została zdobyta i splądrowana w związku z wojną Hidżazu z Nadżdem.
- Hadżdż Amin al-Husajni: wielki mufti Jerozolimy, czołowa postać oporu przeciwko syjonizmowi.
5) Syjonizm i organizacje żydowskie
- Porozumienie Weizmann–Fajsal (3 stycznia 1919): poparcie Fajsala dla syjonizmu w zamian za poparcie Weizmanna dla państwa arabskiego w Syrii, pomimo że było to sprzeczne z interesami Francji.
- Syjonizm rewizjonistyczny: propagował rewizję głównego nurtu syjonizmu, prowadzonego przez Ch. Weizmanna i Dawida Ben Guriona.
- Biała Księga MacDonalda: ograniczała migrację żydowską do Palestyny.
- Hagana: powstała jako organizacja mająca na celu ochronę osiedli żydowskich.
Ciekawostka: Hagana pierwotnie wyewoluowała z lokalnych grup samoobrony, a później stała się podstawą izraelskich struktur wojskowych po 1948 roku.
6) Ideologie i nurty polityczne
- Bractwo Muzułmańskie: ruch, który w okresie międzywojennym nie wykazywał skłonności do faszyzmu i rozwijał islam polityczny w Egipcie i innych miejsca
Zarejestruj się po pełne podsumowanieMasz już konto? Zaloguj się
Międzywojenna polityka Bliskiego Wschodu
Klíčové pojmy: Irak 1921–1932: królestwo pod mandatem brytyjskim, Irak ogłosił niepodległość 3 października 1932 roku, Powstanie irackie w 1920 roku było skierowane przeciwko panowaniu brytyjskiemu, Syria i Liban znajdowały się pod mandatem francuskim, Sultan al-Atrasz przewodził powstaniu syryjskiemu w latach 1925–1927, Liban 1926: prezydent miał być maronitą, Husajn al-Haszimi uznany przez Brytyjczyków jako król Hidżazu, Abd al-Aziz Ibn Saud w 1926 roku ogłosił się królem Hidżazu i Nadżdż, Hadżdż Amin al-Husajni był muftim Jerozolimy i przywódcą ruchu antysyjonistycznego, Weizmann–Fajsal (1919) – wsparcie w zamian za państwo arabskie w Syrii, Biała Księga MacDonalda ograniczała migrację żydowską, Hagana powstała jako organizacja obronna osiedli żydowskich