Topografická anatomie je klíčovou disciplínou pro studenty medicíny a příbuzných oborů, která detailně popisuje uspořádání struktur v jednotlivých oblastech těla. V tomto článku se zaměříme na topografickou anatomii hlavy, krku a trupu, poskytneme vám ucelený přehled a pomůžeme pochopit vzájemné vztahy životně důležitých orgánů a cév. Připravte se na komplexní rozbor, který vám usnadní studium a přípravu na zkoušky!
Topografická anatomie hlavy: Komplexní přehled Hlava se dělí na prostory obličeje (splanchnocranium) a prostory pro mozek a smyslové orgány (neurocranium). Tyto dutiny spolu komunikují a tvoří složitou síť.
Vrstvy lebeční klenby a obličeje: Od povrchu k hloubce Lebeční klenba je tvořena několika vrstvami, které jsou důležité pro ochranu mozku a pochopení šíření infekcí či krvácení: - Kůže: Silná, pokrytá vlasy. - Podkoží: Obsahuje velké množství vaziva. - Galea aponeurotica: Vazivová přilba tvořená aponeurózou m. occipitofrontalis a m. temporoparietalis. - Řídké subgaleární vazivo: Umožňuje posuny kůže s galeou aponeuroticou proti periostu. Je místem nejslabšího odporu a umožňuje skalpaci. - Pericranium: Okostice. - Calvaria: Kostěná lebeční klenba s laminou externou, diploe a laminou internou. - Dura mater cranialis: Nejsilnější mozková plena. Vrstvy tváře zase odrážejí přítomnost mimických svalů a důležitých cév: - Kůže a podkoží: Obsahují mimické svaly, arteria et vena facialis, arteria et vena transversa faciei, rami buccales nervi facialis, corpus adiposum buccae Bichati, nervus buccalis, arteria et vena buccalis a ductus parotideus. - Svalová vrstva: Tvořená musculus buccinator a raphe buccopharyngea, které se připojují ke stěně hltanu. - Podslizniční vazivo: Obsahuje glandulae buccales. - Sliznice: Vnitřní vrstva.
Orbita (Očnice): Ochrana zraku Orbita je kostěná schránka chránící oční kouli. Má tvar čtyřbokého jehlanu s bázou vpřed. - Ohraničení: Tvoří ji os frontale (strop), maxilla, os lacrimale, os ethmoidale, os sphenoidale (mediální stěna), os zygomaticum, os sphenoidale (laterální stěna), maxilla, os zygomaticum, os palatinum (spodina). - Průchody a jejich obsah: - Fissura orbitalis superior: Nervus oculomotorius, trochlearis, abducens, ophthalmicus, nasociliaris, frontalis, lacrimalis, vena ophthalmica superior. - Fissura orbitalis inferior: Nervus zygomaticus, infraorbitalis, arteria infraorbitalis, vena ophthalmica inferior, musculus orbitalis. - Canalis opticus: Nervus opticus, arteria ophthalmica, plexus ophthalmicus. - Další otvory: Foramen frontale et supraorbitale, foramina ethmoidalia, foramen zygomaticoorbitale, sulcus et canalis infraorbitalis, canalis nasolacrimalis. - Obsah očnice: Bulbus oculi (oční koule), corpus adiposum orbitae (tukové těleso), externí okohybné svaly a zdvihač horního víčka. Je rozdělena na horní, střední a dolní etáž s různými nervy, cévami a žlázami (glandula lacrimalis).
Cavitas tympani (Středoušní dutina) a Sinus cavernosus Středoušní dutina je malý prostor v skalní části spánkové kosti. - Stěny: Membrana tympanica (laterálně), promontorium, fenestra vestibuli, fenestra cochleae (mediálně), tegmen tympani (strop), paries jugularis (dno), aditus ad antrum mastoideum (dorzálně), canalis musculotubarius, tuba auditiva Eustachii, fissura petrotympanica, canaliculi caroticotympanici (ventrálně). - Obsah: Sluchové kůstky (ossicula auditus), musculus stapedius, musculus tensor tympani, chorda tympani, nervus tympanicus, plexus tympanicus, nervi et rami caroticotympanici, nervus petrosus minor, arteria et vena tympanica. Sinus cavernosus je nitrolebeční žilní splav mezi očnicí a skalní částí spánkové kosti. - Obsah: Žilní krev, arteria carotis interna s plexus caroticus internus, nervus abducens, nervus oculomotorius, trochlearis, ophthalmicus, maxillaris. Klinicky významný pro šíření zánětů.
Meatus acusticus internus (Vnitřní zvukovod) a Cavitas nasi (Nosní dutina) Vnitřní zvukovod ve spánkové kosti je rozdělen na čtyři kvadranty: - Horní přední: Area nervi facialis (nervus facialis). - Dolní přední: Area cochlearis (n. cochlearis). - Horní zadní: Area vestibularis superior (n. utriculoampullaris). - Dolní zadní: Area vestibularis inferior (n. saccularis) a foramen singulare (n. ampullaris posterior). Obsahuje také a. et v. labyrinthi. Nosní dutina je členitý prostor rozdělený na pravou a levou část nosní přepážkou. - Ohraničení: Strop (cartilago septi nasi, os nasale, pars nasalis ossis frontalis, lamina cribrosa ossis ethmoidalis, corpus ossis sphenoidalis), spodina (os incisivum, processus palatinus maxillae, lamina horizontalis ossis palatini), laterální stěna (stěna nosu, processus frontalis maxillae, facies nasalis maxillae, concha nasalis inferior, os lacrimale, labyrinthus ethmoidalis, lamina perpendicularis ossis palatini, lamina medialis processus pterygoidei), septum nasi (vomer, lamina perpendicularis ossis ethmoidalis, cartilago septi nasi, pars membranacea, pars cutanea). - Nosní skořepy a průduchy: Concha nasalis superior, media, inferior. Meatus nasi superior (ústí cellulae ethmoidales posteriores, sinus sphenoidalis), meatus nasi medius (ústí cellulae ethmoidales anteriores, sinus frontalis, sinus maxillaris), meatus nasi inferior (ústí ductus nasolacrimalis). Dále meatus nasi communis a meatus nasopharyngeus.
Fossa temporalis (Spánková jáma) a Fossa infratemporalis (Podspánková jáma) Spánková jáma je kostěný prostor po straně lebky. - Ohraničení: Arcus zygomaticus, fascia temporalis (laterálně), linea temporalis superior (kraniálně), os zygomaticum (ventrálně), os sphenoidale (kaudálně), os temporale, os sphenoidale (mediálně). - Obsah: Musculus temporalis, nervi temporales, arteriae et venae temporales profundae, arteria et vena temporalis media, ramus zygomaticotemporalis n. zygomatici. Podspánková jáma je v hloubi obličeje, navnitř od ramen dolní čelisti. - Ohraničení: Os sphenoidale, os temporale (kraniálně), tuber maxillae (ventrálně), přechod do spatium prestyloideum (dorzálně), os sphenoidale (mediálně), ramus mandibulae (laterálně). - Obsah: Musculi pterygoidei, musculus temporalis (úpon), arteria maxillaris s větvemi, plexus pterygoideus, ganglion oticum, nervus petrosus minor, nervus mandibularis s větvemi, chorda tympani, corpus adiposum buccae.
Fossa pterygopalatina (Křídlopatrová jáma) Úzký prostor, klíčové komunikační místo v hlavě. - Ohraničení: Os sphenoidale (kraniálně), maxilla (ventrálně), os sphenoidale (dorzálně), os palatinum (mediálně), fissura pterygomaxillaris (laterálně), přechod v canalis palatinus major (kaudálně). - Obsah: Ganglion pterygopalatinum et nn. pterygopalatini, nervus maxillaris s větvemi, nervus canalis pterygoidei, nervus palatinus major, arteria maxillaris s větvemi, přítoky do plexus pterygoideus. - Komunikace: Foramen rotundum (s mozkovnou), fissura orbitalis inferior (s očnicí), canales palatini (s patrem), canalis pterygoideus, foramen sphenopalatinum (s nosní dutinou), fissura pterygomaxillaris (s fossa infratemporalis).
Prostory kolem hltanu (Spatium parapharyngeum, retropharyngeum, prestyloideum, retrostyloideum) Tyto prostory, rozdělené septum styloideum, jsou plné řídkého vaziva a důležitých struktur. - Spatium pterygomandibulare: Štěrbina mezi musculi pterygoidei a ramus mandibulae. Obsahuje nervus lingualis, chorda tympani, nervus alveolaris inferior, arteria et vena alveolaris inferior. - Spatium retropharyngeum: Mezi zadní stěnou hltanu a lamina prevertebralis fasciae cervicalis. Obsahuje plexus pharyngeus, nodi lymphoidei retropharyngeales Rouvieri, arteria pharyngea ascendens, venae pharyngeae. - Spatium prestyloideum: Úzký prostor mezi horní částí hltanu, m. pterygoideus medialis a styloidním septem. Obsahuje arteria carotis externa (s větvemi), vena retromandibularis, nervus facialis (větvení), glandula parotidea. - Spatium retrostyloideum: Prostor mezi horní částí hltanu, prevertebrálním listem krční fascie a styloidním septem. Obsahuje arteria carotis interna, vena jugularis interna, nervus glossopharyngeus, vagus, accessorius, hypoglossus, truncus sympathicus, arteria pharyngea ascendens, plexus caroticus internus.
Topografie krku: Klíčové oblasti a struktury Krk je oblast, kde se prolínají důležité cévní, nervové a dýchací/trávicí struktury.
Regiones cervicales (Krajiny krku): Reliéf a trojúhelníky Krk se dělí na několik krajin, vymezených svaly, které obsahují specifické struktury. - Regio cervicalis anterior: - Trigonum submentale: Nepárový trojúhelník mezi m. digastricus. Obsahuje nodi lymphoidei submentales. - Trigonum submandibulare: Mezi ramenem dolní čelisti a bříšky m. digastricus. Obsahuje glandula submandibularis, nervus lingualis, hypoglossus, ganglion submandibulare, arteria et vena lingualis, facialis, nodi lymphoidei submandibulares. - Trigonum caroticum: Mezi m. digastricus (venter posterior), m. sternocleidomastoideus a m. omohyoideus (venter superior). Obsahuje arteria carotis communis a její větve, vena jugularis interna, nervus vagus, hypoglossus, truncus sympathicus, ansa cervicalis profunda. - Trigonum musculare (omotracheale): Mezi corpus ossis hyoidei, m. oomohohyoideus, m. sternocleidomastoideus a linea mediana anterior. Obsahuje larynx/trachea, pharynx/oesophagus, glandula thyroidea et parathyroideae, nervus laryngeus recurrens, superior, arteria et vena thyroidea superior, inferior, musculi infrahyoidei, vena thyroidea media, arcus venosus jugularis. - Regio sternocleidomastoidea: Obsahuje fossa supraclavicularis minor (s cupula pleurae) a trigonum scalenovertebrale. - Regio cervicalis lateralis: - Trigonum omoclaviculare: Krajina nad klíčkem. Obsahuje arteria et vena subclavia, plexus brachialis, nervus phrenicus, nervi supraclaviculares, arteria et vena cervicalis ascendens, transversa colli, suprascapularis, vena jugularis externa, angulus venosus. - Trigonum omotrapezium: V kraniální části boční krční krajiny. Obsahuje nervus accessorius, nervy krční pleteně a nodi lymphoidei accessorii.
Fissura scalenorum a Trigonum scalenovertebrale: Hluboké prostory Fissura scalenorum je mezera mezi m. scalenus anterior a m. scalenus medius. Prochází jí plexus brachialis a a. subclavia. Trigonum scalenovertebrale je hluboký prostor krku. - Ohraničení: Cupula pleurae (kaudálně), m. longus colli (dorzálně), m. scalenus anterior (laterálně), trachea, oesophagus, glandula thyroidea (mediálně), m. sternocleidomastoideus (ventrálně). - Obsah: Arteria subclavia (pars intrascalenica), vena subclavia, plexus brachialis, truncus sympathicus (ganglion stellatum), ansa subclavia, nervus vagus, nervi cardiaci cervicales, truncus lymphaticus dexter (vpravo), angulus venosus sinister, ductus lymphaticus dexter, nodi lymphoidei cervicales profundi.
Vrstvy krku (fascia cervicalis): Fasciální obaly Tři listy krční fascie dělí krk na prostory. - Lamina superficialis: Zahrnuje m. trapezius, m. sternocleidomastoideus, n. accessorius. - Lamina pretrachealis: Mezi mm. omohyoidei. Obsahuje podjazylkové svaly a ansa cervicalis profunda. - Vagina carotica: Derivát lamina pretrachealis, obal kolem a. carotis communis, v. jugularis interna, n. vagus, radix superior ansae cervicalis profundae. - Lamina prevertebralis: Fascie hlubokých krčních svalů (m. longus colli et capitis) a truncus sympathicus, musculi scaleni.
Kartičky
1 / 47
Klepni pro otočení · Swipni pro navigaci